Aktualne poglądy

Rola mikroorganizmów w patogenezie trądziku różowatego – stan wiedzy i implikacje dla praktyki klinicznej

Dr n. med. Maciej Pastuszczak

Prof. dr hab. med. Anna Wojas-Pelc

Katedra i Klinika Dermatologii Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum w Krakowie

Adres do korespondencji: Dr n. med. Maciej Pastuszczak, Katedra i Klinika Dermatologii UJ CM, ul. Skawińska 8, 31-066 Kraków, tel. 12 430 52 66 wew. 74-21, faks 12 430 52 66 wew. 74-00, kom. 602 228 796, e-mail: mpastuszczak@wp.pl

Mikrośrodowisko skóry (temperatura, skład lipidowy) u pacjentów z trądzikiem różowatym istotnie różni się w porównaniu z osobami zdrowymi. Przypuszcza się, że zmiany te zapewniają optymalne warunki do nadmiernego wzrostu komensalnych mikroorganizmów w skórze pacjentów, takich jak m.in. Demodex folliculorum czy Staphylococcus epidermidis. Drobnoustroje te poprzez złożone mechanizmy aktywują zapalną odpowiedź immunologiczną, co skutkuje pojawieniem się typowych dla trądziku różowatego zmian skórnych. W niniejszym opracowaniu przedstawiliśmy aktualną wiedzę na temat roli mikroorganizmów w patogenezie trądziku różowatego, uwzględniając wynikające z tego konsekwencje dla praktyki klinicznej.

Trądzik różowaty (rosacea) jest dermatozą, której średnia częstość w populacji europejskiej szacowana jest na mniej więcej 5 proc. W 80 proc. przypadków choroba jest diagnozowana u pacjentów powyżej 30. r.ż. Postępowanie lecznicze w trądziku różowatym ma charakter objawowy. Polega przede wszystkim na zmniejszaniu objawów stanu zapalnego w okresie zaostrzeń i unikaniu czynników wyzwalających. Skóra pacjentów z trądzikiem różowatym charakteryzuje się znaczną nadwrażliwością na czynniki zewnętrzne. Dlatego niezmiernie istotnym elementem prawidłowego postępowania leczniczego jest właściwa pielęgnacja skóry za pomocą odpowiednio dobranych dermokosmetyków.[1]

Dotychczas zidentyfikowano wiele czynników, które wyzwalają lub zaostrzają zmiany skórne w przebiegu trądziku różowatego. Do najczęściej wymienianych przez pacjentów należą:

  • wysoka temperatura otoczenia,
  • alkohol,
  • promieniowanie UV,
  • stres emocjonalny,
  • leki,
  • ciepłe i ostre potrawy oraz napoje.[2]


Mimo to przyczyna trądziku różowatego pozostaje nieznana. Ważnym czynnikiem patogenetycznym w trądziku różowatym jest zmiennie wyrażony stan zapalny skóry, objawiający się przede wszystkim grudkami i krostami. Sugeruje się, że jest to konsekwencja nadmiernej aktywacji układu immunologicznego w odpowiedzi na jak dotąd nieznane czynniki.[1]

W piśmiennictwie ostatnich lat coraz więcej pojawia się doniesień o roli mikroorganizmów jako czynników inicjujących kaskadę zjawisk immunologicznych skutkujących rozwojem trądziku różowatego. W skórze pacjentów z trądzikiem różowatym, w porównaniu z osobami zdrowymi, stwierdzono zwiększoną liczbę patogenów takich jak Demodex folliculorum, Bacillus oleronius, Staphylococcus epidermidisChlamydophila pneumoniae.[3] Powszechnie jednak uznaje się, że mikroorganizmy te żyją w symbiozie z człowiekiem. Dlatego trudno jest dowieść, że jednoznacznie odpowiadają one za rozwój choroby, aczkolwiek w kilku dobrze zaprojektowanych i zrealizowanych badaniach naukowych wykazano, że zmniejszenie liczby tych symbiotycznych mikroorganizmów poprawia stan dermatologiczny chorych z trądzikiem różowatym.[4,5]

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Zwiększenie liczby saprofitycznych mikroorganizmów u pacjentów z trądzikiem różowatym

W warunkach fizjologicznych zostaje ustanowiona równowaga dotycząca składu jakościowego i ilościowego mikroorganizmów zasiedlających skórę. U pacjentów z trądzikiem różowatym, w porównaniu [...]

Znaczenie roztoczy Demodex folliculorum w patogenezie trądziku różowatego

Częstość występowania nużeńca ludzkiego (Demodex folliculorum) na skórze twarzy osób dorosłych szacuje się na 100 proc. Nużeńce bytują w mieszkach włosowych, [...]

Demodex folliculorum i Bacillus oleronius – konsekwencje dla praktyki klinicznej

Zmniejszenie liczby nużeńców w obrębie skóry w wyniku zastosowania odpowiedniego leczenia wiąże się ze zmniejszeniem nasilenia objawów trądziku różowatego takich jak [...]

Staphylococcus epidermidis a wykwity o charakterze krost w przebiegu trądziku różowatego

Staphylococcus epidermidis jest bakterią powszechnie występującą na skórze człowieka uznawaną za część naturalnej flory bakteryjnej. Wykazano jednak, że szczepy Staphylococcus epidermidis [...]

Opis przypadku

U pacjenta włączono miejscowe leczenie okulistyczne, mające zminimalizować objawy suchego oka, oraz ogólnie limecyklinę w dawce 300 mg/dobę. Po dwóch miesiącach [...]

Komentarz

Szacuje się, że oczny trądzik różowaty może dotyczyć nawet 50 proc. pacjentów ze zmianami skórnymi o typie rosacea. Częstość występowania ocznej [...]