Co nowego w dziedzinie biomarkerów raka jajnika?

Andrew John Li, MD

Co-Medical Director, Women’s Reproductive Cancer Center, Associate Professor, Department of Obstetrics and Gynecology, Cedars-Sinai Medical Center w Los Angeles

  • Które pacjentki z nieprawidłową masą w miednicy powinny zostać skierowane do ginekologa onkologa?
  • Najnowsze dane na temat wykorzystywania biomarkerów w okresie przedoperacyjnym w celu optymalizacji wyników leczenia
  • Omówienie i porównanie skuteczności metod oceny prawdopodobieństwa nowotworu złośliwego: oznaczenia CA125 i HE4, algorytmu ROMA oraz testów OVA1 i Overa

Wybór postępowania w przypadku nieprawidłowej masy w obrębie przydatków jest częstym problemem klinicznym, przed którym stają ginekolodzy-położnicy i inni lekarze opiekujący się kobietami. Zmiany takie mogą zostać wykryte w trakcie corocznego rutynowego badania, przypadkowo podczas obrazowania z innych przyczyn, a także wtedy, kiedy pacjentki zgłaszają się z powodu objawów w obrębie miednicy i/lub jamy brzusznej. Podczas operacji wiele nieprawidłowych mas okazuje się ostatecznie zmianami łagodnymi. Inne są jednak złośliwe. Dlatego skierowanie pacjentki przed zabiegiem do ginekologa onkologa w celu ustalenia postępowania chirurgicznego, oceny stopnia zaawansowania choroby oraz określenia potencjalnego leczenia adiuwantowego ma zasadnicze znaczenie dla wyników postępowania.

Rak nabłonkowy jajnika to agresywna choroba. American Cancer Society szacuje, że w 2019 roku w Stanach Zjednoczonych rak jajnika zostanie rozpoznany u 22 530 kobiet, a 13 980 umrze z jego powodu. Oznacza to, że rak jajnika zajmuje piąte (po raku płuca, piersi, okrężnicy i trzustki) miejsce na liście nowotworów będących przyczyną największej umieralności1. Niestety mniej niż połowa wszystkich pacjentek z rakiem piersi jest leczona przez ginekologów onkologów, mimo że wykazano lepsze wyniki leczenia, kiedy jest ono prowadzone przez specjalistę2,3. Dane te podkreślają znaczenie właściwego i wczesnego kierowania pacjentek do specjalistów.

Ustalenie, u których kobiet z nieprawidłową masą w obrębie przydatków w momencie operacji zostanie stwierdzony nowotwór złośliwy, pozostaje wyzwaniem klinicznym. W celu ułatwienia tej stratyfikacji ryzyka początkowa ocena pacjentek z nieprawidłową masą w obrębie miednicy typowo obejmuje ultrasonografię oraz oznaczenia biomarkerów w surowicy. Aby zapewnić najlepszą opiekę najbardziej zagrożonym kobietom, American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) zaleca, aby do ginekologów onkologów kierować pacjentki z nieprawidłową masą w miednicy, u których dodatkowo stwierdza się podwyższone stężenie CA125 w surowicy, wodobrzusze i/lub przerzuty4. U pacjentek z nieprawidłową masą bez wodobrzusza i cech przerzutów w badaniach obrazowych dokładność biomarkerów pod względem identyfikacji kobiet z grupy największego ryzyka nowotworu ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia, czy odniosą one korzyść ze skierowania do specjalisty. W niniejszym przeglądzie przedstawiono najnowsze dane na temat wykorzystywania biomarkerów w okresie przedoperacyjnym w celu optymalizacji wyników leczenia u pacjentek z nieprawidłową masą w miednicy.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Oznaczanie CA125

Oznaczanie biomarkera CA125 w surowicy od dawna uważa się za jedno z podstawowych narzędzi przedoperacyjnej oceny kobiet z nieprawidłową masą w [...]

Nowe biomarkery

W ciągu ostatnich dziesięcioleci ograniczona zdolność wykrywania raka jajnika na podstawie oznaczeń CA125 skłoniła badaczy do oceny kilku innych białek surowicy [...]

Białko HE4 i algorytm oceny prawdopodobieństwa nowotworu złośliwego

Nowe dane umożliwiły identyfikację dodatkowych markerów, co pomogło w opracowaniu i walidacji testów diagnostycznych przeznaczonych do wykorzystania w opiece klinicznej nad [...]

Test OVA1

W równolegle prowadzonych badaniach oceniano dodatkowe biomarkery w ramach wieloparametrycznego testu jako narzędzia diagnostycznego u kobiet z podejrzeniem złośliwego nowotworu jajnika. [...]

Test Overa

Stosunkowo mała swoistość testu OVA1 budziła słuszne zastrzeżenia wielu ginekologów-położników dotyczące zwiększenia odsetka pacjentek z łagodną chorobą, które kierowano do specjalistów. [...]

Wnioski

Postępy w odkrywaniu i poznawaniu markerów biologicznych przyczyniły się do opracowania kilku testów zarejestrowanych przez FDA, które mają przewagę nad oznaczaniem [...]