Zaburzenia rytmu i przewodzenia

Redaktor działu: prof. dr hab. n. med. Zbigniew Kalarus Katedra Kardiologii, Wrodzonych Wad Serca i Elektroterapii SUM, Śląskie Centrum Chorób Serca, Zabrze

Przezżylne usuwanie elektrod wewnątrzsercowych – czynniki ryzyka oraz skuteczność i bezpieczeństwo procedury

Aneta Tuchalska,1 Maciej Polewczyk,1 Anna Polewczyk,2 Marianna Janion,2,3 Andrzej Kutarski4

1 Wojewódzki Szpital Zespolony, Kielce

2 Świętokrzyskie Centrum Kardiologii, II Oddział Kardiologii, Kielce

3 Wydział Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Jana Kochanowskiego, Kielce

4 Klinika Kardiologii, Uniwersytet Medyczny, Lublin

Adres do korespondencji: lek. Aneta Tuchalska II Klinika Kardiologii Wojewódzki Szpital Zespolony ul. Grunwaldzka 45, 25-736 Kielce, e-mail: an.tuchalska@gmail.com

Kardiologia po Dyplomie 2014; 13 (3): 19-28

Wprowadzenie

Częstość występowania późnych powikłań stymulacji (kardiostymulatorów [peacemaker, PM], kardiowerterów-defibrylatorów [implantable cardioverter defibrillator, ICD] oraz urządzeń resynchronizujących [cardiac resynchronization therapy, CRT]) rośnie. Jednocześnie nie został opracowany algorytm postępowania z tą grupa pacjentów. W zasadzie powinni oni zostać natychmiast skierowani do macierzystego ośrodka, w którym implantowano lub wymieniono układ. Jednak w dobie coraz większej migracji społeczeństwa, staje się to trudne lub niemożliwe. Wiedza dotycząca postępowania z późnymi powikłaniami stymulacji (zwłaszcza w mniejszych czy nowo otwartych ośrodkach) często jest ograniczona. Działania edukacyjne w ostatnich latach koncentrowano na przekonaniu lekarzy, że większość późnych powikłań leczy się przezżylnym usuwaniem elektrod i w związku z tym należy kierować pacjentów do ośrodków wykonujących takie zabiegi. Według obiegowej opinii, zarówno lekarzy, jak i pacjentów, są to procedury potencjalnie niebezpieczne. Tymczasem są jedyną skuteczną i bezpieczną metodą właściwej pomocy [1-4]. Oczywiście czasami, zwłaszcza w przypadku wskazań nieinfekcyjnych i przewidywanego krótkiego czasu przeżycia pacjenta, staramy się wykonać zabieg w sposób maksymalnie nieobciążający, godząc się na pozostawienie niezainfekowanej elektrody w ciele pacjenta. Jest to decyzja trudna i powinien ją podejmować doświadczony operator w ośrodku wykonującym zabiegi TLE (transvenous lead extraction). O ile wiedza na temat właściwego postępowania z powikłaniami stymulacji, znajomość współczesnych zaleceń ekspertów międzynarodowych towarzystw kardiologicznych, przygotowanie merytoryczne i doświadczenie w zakresie wykonywania zabiegów w tzw. dużych ośrodkach TLE (high volume, czyli wykonujących ≥50 zabiegów TLE w roku) są wystarczające, to znajomość zagadnienia późnych powikłań i jego logistycznych aspektów w pozostałych oddziałach kardiologicznych wydaje się czasami bardziej oparta na obiegowych opiniach niż na znajomości specjalistycznego piśmiennictwa. Celem artykułu jest przybliżenie wiedzy na temat TLE kardiologom niezajmującym się na co dzień leczeniem późnych powikłań elektroterapii.

Przezżylne usuwanie elektrod – rys historyczny

Jak już wspomniano, zabiegi TLE mają stosunkowo krótką historię. Przez długie lata panowało przekonanie, że z obecnością elektrod w sercu nie wiążą się żadne powikłania – wymianie miał podlegać jedynie generator. Pierwsze wzmianki dotyczące powikł...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Wskazania do zabiegów TLE według konsensusu ekspertów HRS z 2009 r.

<<>>Aktualne wskazania do przezżylnego usuwania elektrod wewnątrzsercowych zostały opracowane przez ekspertów amerykańskiego Towarzystwa Rytmu Serca (Heart Rhythm Society, HRS) w [...]

Powikłania i ryzyko zabiegów przezżylnego usuwania elektrod

Podczas wykładów dotyczących wskazań do usuwania elektrod wykładowcy swoje wystąpienie zaczynają (i kończą) od slajdu przedstawiającego wagę. Podkreślają, że należy wyważyć [...]

Usuwanie wrośniętych elektrod wewnątrzsercowych – czas głównym czynnikiem ryzyka powikłań

Czas utrzymywania elektrod to jeden z najważniejszych czynników ryzyka, omawiany w wielu wcześniejszych pracach – szczególnie ważny w odniesieniu do powikłań [...]

Inne czynniki ryzyka powikłań zabiegów TLE

<<>>Identyfikacja czynników zwiększających ryzyko związane z przezżylnym usuwaniem elektrod jest ważna w aspekcie organizacji środków bezpieczeństwa. W wielu ośrodkach na [...]

Powikłania zabiegów TLE

<<>>Klasyfikacja powikłań związanych z zabiegami przezżylnego usuwania elektrod obejmuje według HRS powikłania duże i małe (tab. 2) [2].

Metoda przezżylna czy kardiochirurgiczna – jak bezpieczniej?

<<>>Według powszechnej, aczkolwiek całkowicie błędnej opinii, kardiochirurgiczne usuwanie elektrod uważane jest za bezpieczniejsze i bardziej skuteczne. Bazując na ocenie względnie [...]

Podsumowanie

W związku z coraz częstszymi powikłaniami elektroterapii, zwiększa się również potrzeba wykonywania zabiegów przezżylnego usuwania elektrod wewnątrzsercowych. Zabiegi wykonywane są w [...]