Zaburzenia rytmu i przewodzenia

Redaktor działu: prof. dr hab. n. med. Zbigniew Kalarus Katedra Kardiologii, Wrodzonych Wad Serca i Elektroterapii SUM, Śląskie Centrum Chorób Serca, Zabrze

Zakażenia układów PM/ICD/CRT – problemy diagnostyczne

lek. Maciej Polewczyk1, lek. Aneta Polewczyk1, dr hab. n. med. Anna Polewczyk2,3, prof. dr hab. n. med. Andrzej Kutarski4 

1 Wojewódzki Szpital Zespolony, Kielce
2 Świętokrzyskie Centrum Kardiologii, II Oddział Kardiologii, Kielce
3 Wydział Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Jana Kochanowskiego, Kielce
4 Klinika Kardiologii, Uniwersytet Medyczny w Lublinie

Adres korespondencyjny: lek. Maciej Polewczyk, II Klinika Kardiologii, Wojewódzki Szpital Zespolony, ul. Grunwaldzka 45, 25-736 Kielce, email: maciek.polewczyk@gmail.com

Kardiologia po Dyplomie 2014; 13 (11-12): 25-35

Wprowadzenie

Proces infekcyjny związany z obecnością elektrod wewnątrzsercowych opisywano już w latach 60. minionego stulecia krótko po wprowadzeniu stałej elektrostymulacji serca [1,2]. Jedną z pierwszych publikacji mogą pochwalić się Polacy – dr Kędra i dr Tomaszek, którzy już w 1971 r. potwierdzili przypuszczalną diagnozę odelektrodowego zapalenia wsierdzia w badaniu autopsyjnym [3]. W tym czasie nie dostrzegano jednak potencjalnie rozwijającego się problemu po pierwszym historycznym wszczepieniu urządzenia do elektrostymulacji serca. W 1958 roku medyczny świat naukowy koncentrował się na udoskonalaniu pracy i technik implantacji ówczesnych kardiostymulatorów. Pionierski zabieg został wykonany w Szwecji przez chirurga Ake Senniga we współpracy z internistą Rune Elmqvistem, a pacjentem był 43-letni mężczyzna z licznymi utratami przytomności w wyniku napadowego bloku przedsionkowo-komorowego III stopnia. Do 2001 roku chory przebył 22 zabiegi wymiany generatora, 5-krotnie zmieniano układ elektrod. Zmarł w wieku 86 lat z powodu zaawansowanego procesu nowotworowego i żył dłużej zarówno od swojego pierwszego chirurga, jak i konstruktora urządzenia [4], co wydaje się być ewenementem, ponieważ we współczesnych dużych badaniach wieloośrodkowych powtórne zabiegi są wymieniane jako jeden z podstawowych czynników ryzyka infekcji [5,6]. Mimo dynamicznego rozwoju antyseptyki, obejmującego m.in. odkrycie nowych substancji chemicznych oraz opracowanie rygorystycznych standardów zachowań na sali operacyjnej, częstość powikłań infekcyjnych w ostatnich latach znacząco wzrasta – według amerykańskich doniesień w latach 90. o 124% wzrosła liczba infekcji związanych z układami stymulującymi, przy 42% wzroście liczby implantacji [7,8]. Wynika to z wielu czynników, pośród których wymienia się starzenie społeczeństwa i dłuższy czas przeżycia populacji pacjentów ze stymulatorami oraz wzrost ogólnej liczby powtórnych zabiegów, a także implantowanie coraz bardziej złożonych układów [5,6].

Etiopatogeneza i rozprzestrzenianie się infekcji

Powszechnie znanym mechanizmem inicjującym proces infekcyjny u pacjenta z układem stymulującym jest zakażenie loży urządzenia (generatora) (pocket infection, PI). Nadmierne ocieplenie, obrzęk, zaczerwienienie tej okolicy to niepokojące objawy, czę...

Najczęstszymi patogenami powodującymi rozwój infekcji u chorych z implantowanymi układami stymulującymi są gronkowce, pośród których dominują gronkowce koagulazoujemne (coagulaso negative staphylocccus, CONS) oraz Staphylococcus aureus (SA). Szcze...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Etiopatogeneza i rozprzestrzenianie się infekcji

Powszechnie znanym mechanizmem inicjującym proces infekcyjny u pacjenta z układem stymulującym jest zakażenie loży urządzenia (generatora) (pocket infection, PI). Nadmierne ocieplenie, [...]

Klasyfikacja infekcji oraz kryteria rozpoznania infekcji miejscowej i odelektrodowego zapalenia wsierdzia

Podział ten nie rozgranicza w sposób precyzyjny PI i LDIE, dopuszcza możliwość wystąpienia okresowo dodatnich wyników posiewów krwi (i stanów gorączkowych) [...]

Zmienność objawów

Postawienie prawidłowego rozpoznania jest nie lada wyzwaniem, także dla doświadczonego klinicysty. Przyczynia się do tego złożona natura oraz podstępny przebieg tego [...]

Badania laboratoryjne i mikrobiologiczne – jak je interpretować?

Poszukiwanie specyficznych parametrów różnicujących izolowaną PI od LDIE związane jest z oceną wyników badań laboratoryjnych w tych dwóch grupach infekcji. Mimo [...]

Diagnostyka obrazowa

Dowód zajęcia wsierdzia w postaci zobrazowania w przynajmniej dwóch projekcjach echokardiograficznych oscylujących struktur stanowi jedno z dużych zmodyfikowanych kryteriów Duke University. [...]

Leczenie

Obecne standardy leczenia infekcji układów stymulujących zalecają całkowite usunięcie układu już w przypadku infekcji miejscowej bez konieczności dokumentowania stopnia rozprzestrzenienia infekcji [...]

Podsumowanie

Ocena rozprzestrzenienia procesu infekcyjnego u pacjenta po implantacji układu stymulującego serce pozostaje olbrzymim wyzwaniem klinicznym. Nadal nie dysponujemy precyzyjnymi kryteriami rozpoznawania [...]