Czego spodziewać się po pacjencie z protezą zastawkową?

lek. Małgorzata Cichoń
lek. Magdalena Drożdż
dr n. med. Magdalena Mizia-Szubryt
prof. dr hab. n. med. Katarzyna Mizia-Stec

I Katedra i Klinika Kardiologii, Wydział Lekarski w Katowicach, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, I Oddział Kardiologii, Górnośląskie Centrum Medyczne im. prof. L. Gieca

Adres do korespondencji: lek. Małgorzata Cichoń, I Katedra i Klinika Kardiologii, WL w Katowicach, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, I Oddział Kardiologii, GCM im. Prof. L. Gieca. E-mail: malgorzata.cichon3@gmail.com

Co roku w Polsce wykonuje się ponad 5000 operacji kardiochirurgicznych z powodu nabytych zastawkowych wad serca. Wybór optymalnego w danej sytuacji klinicznej typu protezy zastawkowej (mechanicznej czy biologicznej), odpowiednia edukacja chorego o możliwych komplikacjach i metodach ich zapobiegania oraz systematycznie wykonywane badania kontrolne są najważniejszymi elementami zmniejszającymi ryzyko powikłań związanych z implantacją protez zastawkowych.

Leczenie chirurgiczne wad zastawkowych serca stanowi 15% zabiegów przeprowadzanych w krążeniu pozaustrojowym. Najczęściej zabieg wymiany zastawki wykonuje się w pozycji aortalnej oraz mitralnej, niezmiernie rzadko dotyczy on zastawki trójdzielnej i płucnej. Coraz częściej zabiegowi wszczepienia protezy zastawkowej poddawani są chorzy w wieku podeszłym, z licznymi obciążeniami towarzyszącymi oraz osoby wymagające reoperacji po wykonanej w przeszłości operacji kardiochirurgicznej.

Nie tylko zmienia się profil pacjentów, lecz także pojawiają się nowe protezy i nowe typy zabiegów. W związku z tym populacja chorych kardiologicznych ze wszczepioną protezą zastawkową to szczególna grupa wymagająca ukierunkowanego, specjalistycznego nadzoru.

Typy protez zastawkowych

Dwa główne typy protez zastawkowych, którymi dysponujemy, to zastawki mechaniczne oraz zastawki biologiczne, do których należą autografty, homografty i ksenografty. Każdy typ ma swoje zalety i wady.

Zastawki mechaniczne

W przypadku zastawek mechanicznych częstość występowania strukturalnej dysfunkcji jest stosunkowo niska. Ich wszczepienie wiąże się jednak z koniecznością stosowania leczenia przeciwkrzepliwego, które może powodować powikłania krwotoczne. Dotychczas nie przeprowadzono badań potwierdzających bezpieczeństwo stosowania tzw. nowych doustnych antykoagulantów (NOAC – novel oral anticoagulant) w prewencji powikłań zakrzepowo-zatorowych związanych z protezą zastawkową. W związku z tym zalecaną grupą leków przeciwkrzepliwych u pacjentów po wymianie zastawki na sztuczną są antagoniści witaminy K.

Obecnie sporadycznie wszczepiane sztuczne zastawki kulkowe (Starr-Edwards) wykazują dużą stabilność mechaniczną. Niemniej ich wysoka trombogenność, nieoptymalne parametry hemodynamiczne oraz częste występowanie charakterystycznego dla nich powikłania pod postacią wewnątrznaczyniowej hemolizy ograniczają ich zastosowanie.

Zastawki uchylno-dyskowe (Björk-Shiley, Medtronic-Hall) oraz najczęściej stosowane zastawki dwudyskowe (St. Jude Medical, CarboMedics) mają bardziej zbliżone do fizjologicznych parametry przepływu oraz rzadziej powodują powikłania zakrzepowo-zator...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Ocena funkcji protezy

Pacjent po zabiegu wymiany zastawki wymaga szczególnego nadzoru i monitorowania. Pierwsze kontrolne badanie echokardiograficzne należy wykonać po kilku tygodniach od zabiegu [...]

Powikłania związane z protezami zastawkowymi

We wczesnym okresie po wszczepieniu protezy zastawkowej może dojść do jej dysfunkcji pod postacią niedomykalności lub stenozy. Mogą także się ujawnić: [...]

Dysfunkcja zastawki czy niedopasowanie protezy?

Zwyrodnienie protezy biologicznej

Proces powolnej degeneracji protez biologicznych polega na zwiększaniu się sztywności płatków, pojawieniu się zwapnień, zmniejszaniu efektywnej powierzchni ujścia zastawki czy ujawnieniu [...]

Przeciek okołozastawkowy

Przeciek okołozastawkowy jest często spotykanym powikłaniem u pacjentów po zabiegu wymiany zastawki; występuje u 5-20% chorych bezpośrednio po zabiegu kardiochirurgicznym. Zdecydowana [...]

Infekcyjne zapalenie wsierdzia

Do infekcyjnego zapalenia wsierdzia dochodzi u 3-4 proc. chorych w ciągu pierwszych 5 lat po zabiegu implantacji zastawki. Wysoka gorączka z [...]

Specyfikacja grupy chorych poddawanych zabiegowi przezskórnej implantacji zastawki aortalnej

Przezskórne wszczepienie zastawki aortalnej (TAVI – transcatheter aortic valve implantation) stało się alternatywą dla leczenia operacyjnego ciężkich, objawowych zwężeń zastawki tętnicy [...]