Farmakoterapia

Digoksyna – kiedy i jak ją stosować

prof. dr hab. n. med. Tomasz Zieliński, dr hab. n. med. Przemysław Leszek

Klinika Niewydolności Serca i Transplantologii Instytutu Kardiologii w Warszawie

Adres do korespondencji: prof. dr hab. n. med. Tomasz Zieliński, Klinika Niewydolności Serca i Transplantologii Instytutu Kardiologii, ul. Alpejska 42, 04-628 Warszawa. E-mail: t.zielinski@ikard.pl

Mimo wielowiekowych doświadczeń ze stosowaniem digoksyny podejście do leczenia z jej użyciem w świetle standardów 2012 jest bardzo ostrożne. Z pewnością u podstaw takiego stanu leżą wyniki nielicznych badań klinicznych.

CELE ARTYKUŁU


Po przeczytaniu artykułu Czytelnik powinien umieć:

• rozpoznać sytuacje kliniczne wymagające podaży digoksyny

• wdrożyć leczenie digoksyną

• rozpoznać sytuacje, w których podawana digoksyna powinna zostać odstawiona

• rozpoznać sytuacje, w których może dojść do przedawkowania digoksyny

• wymienić sytuacje, w których istnieje duże ryzyko błędnego rozpoczęcia leczenia digoksyną przez lekarza


Rośliny zawierające glikozydy nasercowe to jedne z pierwszych substancji leczniczych. Stosowano je od najdawniejszych czasów. Jako leki na puchlinę wodną i niedomogę nerek wykorzystywane były już w starożytnym Egipcie i Grecji. Pierwszym lekarzem w Europie, który wprowadził do leczenia naparstnicę, był William Withering z Birmingham. Poznał on działanie nasercowe naparstnicy purpurowej (Digitalis purpurea), nauczył się jej dawkowania i jako pierwszy lekarz wprowadził do leczenia w chorobach serca, początkowo głównie jako lek na obrzęki. Swoje uwagi i spostrzeżenia terapeutyczne opublikował w traktacie wydanym w 1785 roku.

Pomimo tak długiego okresu stosowania naparstnicy jej użycie ograniczone jest z powodu wielu wątpliwości, których dotychczas nie wyjaśniono. Dotyczy to szczególnie pacjentów z niewydolnością serca i rytmem zatokowym.

Naparstnicę powinno się brać pod uwagę w przypadku pacjentów z niewydolnością serca i migotaniem przedsionków, jak również z rytmem zatokowym.1 Ta ostatnia sytuacja kliniczna budzi najwięcej kontrowersji, zwłaszcza w kontekście szerokiego stosowania β-adrenolityków, jak i nowych leków zwalniających wybiórczo rytm zatokowy, obarczonych znacznie mniejszymi ograniczeniami klinicznymi (iwabradyna).2

Glikozydy nasercowe – farmakologia i mechanizmy działania

W Polsce dostępne są dwa rodzaje preparatów naparstnicy – digoksyna i metylodigoksyna.

Digoksyna jest glikozydem naparstnicy wełnistej, dostępnym w postaci preparatów doustnych: tabletki 0,25 mg i 0,1 mg, oraz w postaci dożylnej zawierającej 0,25 mg/1 ml (w 2 ml ampułce 0,5 mg digoksyny).

Po podaniu doustnym substancja zaczyna działać po około 2 godzinach, a po podaniu dożylnym po około 10-15 minutach. Maksymalny efekt terapeutyczny występuje po około 6 godzinach. U większości chorych digoksyna dość dobrze wchłania się z przewodu p...

Dawka digoksyny (μg/24 h) = SDC (ng/ml) × [2,22 × CCr (ml/min) + 25,7]

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Zastosowanie w leczeniu niewydolności serca u chorych z rytmem zatokowym

Zastosowanie naparstnicy w leczeniu pacjentów z niewydolnością serca i rytmem zatokowym budzi ciągle kontrowersje. O ile pewnym wydaje się fakt, że w populacji chorych ze skurczową [...]

Zastosowanie naparstnicy w całej populacji pacjentów z umiarkowaną i zaawansowaną niewydolnością serca

W badaniu DIG analizą objęto 6800 pacjentów z rytmem zatokowym (3397 leczonych naparstnicą, 3403 otrzymywało placebo) ze średnim czasem obserwacji 37 miesięcy (28-58 [...]

Płeć pacjenta a efekt leczenia digoksyną

Efekt leczenia naparstnicą zależy w dużej mierze od płci pacjentów. Retrospektywna analiza populacji badania DIG pokazała, że stosowanie digoksyny w całej grupie chorych [...]

Etiologia niewydolności serca a efekt leczenia digoksyną

Zastosowanie digoksyny w grupie chorych z chorobą wieńcową, uszkodzeniem niedokrwiennym lewej komory serca – niedokrwieniem bądź świeżym zawałem mięśnia sercowego powinno być wnikliwie [...]

Czynność nerek a efekt leczenia digoksyną

Niewydolność serca współistnieje często z niewydolnością nerek, szczególnie w starszym wieku. W tej grupie chorych można się spodziewać gorszej eliminacji digoksyny drogą nerkową, szczególnie [...]

Stosowanie digoksyny w grupie chorych z zachowaną funkcją skurczową lewej komory serca

Zastosowanie naparstnicy w grupie chorych z rytmem zatokowym, niewydolnością serca i zachowaną funkcją skurczową (HF-PEF) budzi dotychczas wiele wątpliwości. Badania epidemiologiczne i kliniczne wykazały, że [...]

Zastosowanie naparstnicy u chorych z migotaniem przedsionków

Jednym z podstawowych historycznych wskazań do zastosowania naparstnicy było migotanie przedsionków z szybką czynnością komór. Podanie naparstnicy powodowało zwolnienie rytmu komór i często zmniejszenie [...]

Specyfika leczenia naparstnicą w wieku podeszłym

W ostatnich latach wskazania do leczenia pochodnymi naparstnicy uległy wyraźnemu zawężeniu. Nadal jest ona stosowana u chorych z objawami niewydolności serca. Jak wynika z danych [...]

Inne badania

Poza randomizowanym badaniem DIG ukazało się kilka analiz, w których porównywano losy chorych z niewydolnością serca leczonych digoksyną. Wyniki badań były rozbieżne. W prospektywnym [...]

Podsumowanie

1. Znaczenie digoksyny w leczeniu chorych z migotaniem przedsionków i niewydolnością serca zmniejszyło się w ostatnich dekadach.