Nowości w praktyce

Zalecenia postępowania w nadwadze i otyłości u dorosłych

dr n. med. Jan Ruxer

Oddział Kliniczny Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii USK im. WAM w Łodzi

Opracowano na podstawie: Jensen MD, Ryan DH, Apovian CM, et al. 2013 AHA/ACC/TOS Guideline for the Management of Overweight and Obesity in Adults: A Report of the American College of Cardiology/American Heart Association Task Force on Practice Guidelines and The Obesity Society; Circulation 2013; published online November 12, 2013.

Adres do korespondencji: dr n. med. Jan Ruxer, Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii, Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. Wojskowej Akademii Medycznej – Centralny Szpital Weteranów, 90-549 Łódź, ul. Żeromskiego 113. Tel.: (42) 639 35 71.

Otyłość staje się wiodącym problemem medycznym XXI wieku. W epidemiologii tego schorzenia Polska dogoniła już Stany Zjednoczone Ameryki Północnej. Warto więc pochylić się nad amerykańskimi zaleceniami dotyczącymi diagnostyki i terapii nadwagi i otyłości.

W listopadzie 2013 r. na łamach „Circulation” opublikowano długo wyczekiwane wspólne stanowisko trzech opiniotwórczych towarzystw naukowych dotyczące postępowania w nadwadze i otyłości. Pierwotnym pomysłodawcą tych zaleceń był NHLBI (National Heart, Lung and Blood Institute), który zaprosił do współpracy amerykańskie towarzystwa kardiologiczne AHA (American Heart Association) i ACC (American College of Cardiology). W dokumencie znalazły się trzy bardzo istotne dla postępowania bariatrycznego części. Pierwsza z nich ocenia surowo dowody z badań klinicznych, druga zawiera przewodnik postępowania w dziedzinie bariatrii w podstawowej opiece zdrowotnej, a trzecia, szczególnie cenna dla specjalistów zajmujących się terapią odchudzającą – „pytania zasadnicze” z odpowiedziami dotyczące poszczególnych elementów diagnostyki i terapii pacjentów z nadwagą i otyłością.

Do oceny dowodów naukowych zastosowano skalę NHLBI składającą się z sześciu poziomów siły zaleceń (tab. 1) oraz klasycznej skali oceny dowodów naukowych (tab. 2).

Streszczenie rekomendacji opartych na EBM

Identyfikacja pacjentów ze wskazaniami do redukcji masy ciała

W celu identyfikacji pacjentów wymagających interwencji bariatrycznej należy oceniać parametry antropometryczne na corocznych wizytach. Minimum to ocena wzrostu, masy ciała, wskaźnika masy ciała (BMI) [siła zaleceń E, klasa I C] i obwodu talii [siła zaleceń E, klasa IIa B]. Rozpoznanie nadwagi ustala się, kiedy BMI wynosi od 25 do 29,9 kg/m2, i jest ono równoznaczne ze zwiększonym ryzykiem sercowo-naczyniowym. Rozpoznanie otyłości stawia się, gdy BMI przekracza 30 kg/m2, i jest ono równoznaczne ze zwiększonym ryzykiem sercowo-naczyniowym oraz ryzykiem śmierci ze wszystkich przyczyn [siła zaleceń A, klasa I B]. Pacjentów z nadwagą i otyłością należy przestrzec, że podwyższony BMI wiąże się z wyższym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy typu 2 i śmierci [siła zaleceń A, klasa I B]. Zwiększony obwód talii u dorosłych, zgodnie z kryteriami WHO/IDF (World Health Organization/International Diabetes Federation), wiąże się z tym samym ryzykiem [siła zaleceń E, klasa IIa B].

Ustalenie korzyści z leczenia w zależności od profilu ryzyka związanego z nadwagą lub otyłością

Pacjentów należy poinformować, że trwała utrata 3-5% masy ciała w przypadku takich czynników ryzyka, jak nadciśnienie tętnicze, hiperlipoproteinemia i hiperglikemia, pozwala na zmniejszenie ryzyka zachorowania na cukrzycę typu 2 oraz wpływa na zmn...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Streszczenie rekomendacji opartych na EBM

W celu identyfikacji pacjentów wymagających interwencji bariatrycznej należy oceniać parametry antropometryczne na corocznych wizytach. Minimum to ocena wzrostu, masy ciała, wskaźnika masy [...]

Algorytm postępowania z pacjentami z nadwagą i otyłością w podstawowej opiece zdrowotnej

Pierwszym punktem algorytmu postępowania jest wizyta, podczas której lekarz POZ ocenia stan odżywienia pacjenta. Następnie mierzy i waży pacjenta oraz oblicza BMI. [...]

Pytania zasadnicze

Eksperci, tworząc niniejsze zalecenia, sformułowali tzw. pytania zasadnicze. Ponadto określili kliniczną wartość różnych elementów postępowania.

Podsumowanie

Na koniec panel ekspertów opisał luki w dotychczasowych badaniach poświęconych otyłości oraz sformułował potrzeby i kierunki dalszych badań w tej dziedzinie.