Konsultacje – inni specjaliści do internistów

Pytania internisty do dietetyka

mgr inż. Małgorzata Sobczyk

Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji, Katedra Dietetyki, SGGW, Warszawa

Adres do korespondencji: mgr inż. Małgorzata Sobczyk, Katedra Dietetyki, SGGW, Warszawa, e-mail: sobczyk.malgorzata@gmail.com

Nieprawidłowa dieta leży u podstaw rozwoju większości schorzeń cywilizacyjnych, dlatego do gabinetu dietetyka trafiają pacjenci z przeróżnymi problemami zdrowotnymi.

1. W jakich przypadkach należy skierować pacjenta na konsultację do dietetyka?

Wiemy już z pewnością, że odpowiednio zaplanowana dieta jest niezwykle istotna w prewencji i leczeniu chorób układu krążenia (miażdżyca, choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie tętnicze), schorzeń przewodu pokarmowego (np. zespół jelita drażliwego czy refluks), zaburzeń metabolicznych (cukrzyca, niealkoholowe stłuszczenie wątroby, dna moczanowa itp.) czy nietolerancji lub nadwrażliwości pokarmowej. Coraz częściej jednak do dietetyków zgłaszają się również osoby z chorobami autoimmunologicznymi, neurodegeneracyjnymi oraz nowotworami (chociaż powodzenie terapii dietetycznej w przypadku tych chorób jest trudne do zagwarantowania). Istnieją jednak badania świadczące o korzystnym wpływie zmian żywieniowych na spowolnienie lub zatrzymanie rozwoju takich schorzeń, jak stwardnienie rozsiane, choroba Alzheimera czy choroba Hashimoto.1,2 Reasumując, każdy pacjent cierpiący na schorzenia układu krążenia, układu pokarmowego, doświadczający zaburzeń metabolizmu oraz alergii i nietolerancji pokarmowych powinien otrzymać skierowanie do dietetyka, ponieważ – pomimo powszechnie znanych zaleceń dla pacjentów z miażdżycą lub cukrzycą, które może przekazać lekarz – często najtrudniejsze dla pacjenta jest wdrożenie i utrzymanie diety, w czym może pomóc mu dietetyk. Natomiast pacjentów z chorobami nowotworowymi, autoimmunologicznymi czy neurodegeneracyjnymi należy poinformować o możliwości dietetycznego wspomagania terapii farmakologicznej, z zastrzeżeniem, że ewentualne zmiany w diecie powinni skonsultować z dietetykiem.

2. Jak wytłumaczyć choremu podstawowe zasady dobrego żywienia, aby były one dla niego zrozumiałe?

Stworzono wiele narzędzi mających za zadanie wspomagać edukację żywieniową. Najbardziej popularnym i znanym jest piramida zdrowego żywienia, która ewoluowała na przestrzeni ostatnich dekad. Aktualną wersję można znaleźć na stronie Instytutu Żywności i Żywienia (IŻŻ). Piramida symbolizuje zalecany udział poszczególnych grup produktów w codziennej diecie. Dodatkowy komentarz do piramidy również znajduje się na stronie IŻŻ. Ponieważ jednak zgłaszano, że wiele osób ma problem z przełożeniem informacji zawartych w piramidzie zdrowego żywienia na codzienną praktykę żywieniową, powstał, opracowany przez Harvard School of Public Health, „Food Plate” – dostępny również wraz z opisem na stronie uczelni. Jest to bardziej praktyczne odwzorowanie proporcji grup produktów, które powinny znajdować się w codziennej diecie, na przykładzie talerza. Bardzo istotne w edukacji żywieniowej pacjentów jest upewnienie się, że wiedzą, jakie produkty wchodzą w skład każdej z grup oraz rozumieją, czym jest produkt wartościowy (niskoprzetworzony), czyli np. w grupie produktów zbożowych będą to kasze, płatki gruboziarniste, a więc owsiane, żytnie (nie popularne płatki śniadaniowe), pieczywo razowe na zakwasie, a nie białe bułki.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

1. W jakich przypadkach należy skierować pacjenta na konsultację do dietetyka?

Wiemy już z pewnością, że odpowiednio zaplanowana dieta jest niezwykle istotna w prewencji i leczeniu chorób układu krążenia (miażdżyca, choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie tętnicze), [...]

3. Jak zmotywować chorego do przestrzegania zasad dobrego żywienia?

Pacjent musi wiedzieć, że zmiany żywieniowe są równie istotne w powrocie do zdrowia co pozostałe zalecenia lekarza. Na lekarzu prowadzącym spoczywa odpowiedzialność [...]

4. Jak reagować, gdy pacjent informuje nas, że stosuje dietę o nieudowodnionej skuteczności?

Warto wypytać szczegółowo, na czym polega ta dieta, czy wyklucza pewne produkty, czy narzuca stosowanie innych, od jak dawna jest stosowana, [...]

5. Czy zalecanie zmniejszenia ilości spożywanego masła z mleka krowiego jest już mitem?

Masło jako produkt będący źródłem nasyconych kwasów tłuszczowych i często stosowany nie tylko do smarowania pieczywa, ale również do smażenia i codziennego przyrządzania [...]

6. Czy istnieją dowody na przewagę stosowania masła roślinnego nad masłem z mleka krowiego?

Przewaga olejów roślinnych nad tymi pochodzenia zwierzęcego polega na tym, że nie zawierają istotnych ilości nasyconych kwasów tłuszczowych, które sprzyjają rozwojowi [...]

7. Jakie zalecenia dotyczące spożywania jaj kurzych należy wydać pacjentowi?

Przyjęto, że dzienne spożycie cholesterolu na poziomie 300 mg jest bezpieczne dla zdrowego człowieka. Natomiast w przypadku pacjentów z chorobami układu krążenia, cukrzycą [...]

8. Jak należy odpowiadać pacjentowi, gdy pyta o spożycie alkoholu, w tym czerwonego wina?

Zgodnie z zaleceniami mężczyźni mogą w ciągu dnia spożyć 2 drinki, natomiast kobiety jeden drink przy założeniu, że jeden drink to 350 ml [...]

9. Jakie zalecenia dotyczące spożywania owoców i soków owocowych należy wydać pacjentowi?

Zgodnie z wytycznymi IŻŻ, zaleca się codzienne spożywanie 700 g warzyw i owoców, z czego większość tej porcji powinny stanowić warzywa. To samo dotyczy [...]

10. Czy mięso drobiowe ma udowodnioną przewagę we wpływie na zdrowie w porównaniu z mięsem wieprzowym i wołowym?

Zgodnie z raportem WHO z tego roku, mięso czerwone może mieć działanie kancerogenne, w związku z czym nie należy promować jego spożycia. Chociaż sam raport [...]