Pęknięcie torebki tylnej soczewki podczas fakoemulsyfikacji – strategie postępowania w praktyce

dr n. med. Arleta Waszczykowska

prof. nadzw. dr hab. n. med. Piotr Jurowski

Klinika Okulistyki i Rehabilitacji Wzrokowej II Katedry Chorób Oczu Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

Adres do korespondencji: dr n. med. Arleta Waszczykowska, Klinika Okulistyki i Rehabilitacji Wzrokowej UM, ul. Żeromskiego 113, 90-549 Łódź. E-mail: arleta.waszczykowska@umed.lodz.pl

Zabieg fakoemulsyfikacji jest standardową i powszechnie uznaną za bezpieczną metodą usunięcia zaćmy. Mimo coraz doskonalszego sprzętu chirurgicznego i umiejętności lekarzy operujących zaćmę, technika chirurgiczna nie jest wolna od powikłań śród- i pooperacyjnych. Pęknięcie torebki tylnej z przemieszczeniem fragmentów soczewki należy do wyjątkowo stresujących dla operatora i wymaga znacznych umiejętności w chirurgii zarówno przedniego, jak i tylnego odcinka oka.

Czynniki sprzyjające

Śródoperacyjne pęknięcie torby tylnej występuje z częstością około 0,5-7,5%.1 Wspomniany odsetek powikłań znacznie wzrasta w przypadkach ograniczonej wizualizacji struktur wewnątrzgałkowych wynikających z obecności blizn rogówki, skrzydlika, rąbka starczego, zbyt słabego oświetlenia mikroskopu, trudnych warunków anatomicznych, takich jak wysokie czoło, głęboki oczodół chorego, wąskiej źrenicy, a w przebiegu zespołu pseudoeksfoliacji dodatkowo znacznej kruchości torebki tylnej, osłabienia obwódki rzęskowej Zinna. Szczególną skłonność do śródoperacyjnego pęknięcia torebki tylnej wykazują chorzy z zaćmą podtorebkową tylną, pourazową, brunatną, pęczniejącą oraz z zaćmą w oku po przebytym zabiegu witrektomii tylnej.1-4 Czynnikiem predysponującym do wystąpienia tego powikłania jest również wysoka krótkowzroczność. U tych chorych występuje nadmiernie duża ruchomość tylnej torebki soczewki w trakcie operacji ze względu na słabszą obwódkę rzęskową, większą wiotkość torebki oraz zwiększoną głębokość komory przedniej. Z kolei w oczach z wysoką nadwzrocznością obserwuje się również większe zagrożenie pęknięciem torebki tylnej podczas fakoemulsyfikacji ze względu na płytszą komorę przednią oka, a przez to zmniejszenie odległości torebki soczewki od aktywnie działającej końcówki fakoemusyfikatora.1-7 Przedarcie torebki tylnej częściej występuje także u chorych z wadami rozwojowymi ciała szklistego, np. przetrwałym hiperplastycznym ciałem szklistym, ze względu na wyjątkowo silne połączenia ciała szklistego więzadłem Wiegera z torebką soczewki.1 Nie bez znaczenia pozostają również dodatkowe czynniki ryzyka wystąpienia wspomnianych powikłań, takie jak skromne doświadczenie operatora, nieumiejętność korzystania z urządzeń operacyjnych oraz brak współpracy pacjenta podczas operacji.

Przyczyny

Przedarcie torebki tylnej może nastąpić na każdym etapie fakoemulsyfikacji, chociaż najczęściej dochodzi do niego pod koniec zabiegu, gdy do usunięcia zostają pojedyncze niewielkie fragmenty jądra soczewki (49%), lub w trakcie końcowego polerowani...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Wygląd i umiejscowienie zmiany

Ocena śródoperacyjna wskazuje, że przedarcie torebki po urazie tępym ma zazwyczaj kształt okrągły lub owalny z grubszymi zwłókniałymi krawędziami i jest umiejscowione w centralnej [...]

Symptomatologia przedarć torebki tylnej podczas fakoemulsyfikacji

Kluczowym dla zakończenia powodzeniem operacji powikłanej pęknięciem torebki tylnej soczewki jest odpowiednio wczesne rozpoznanie przedarcia. W tych przypadkach można wyróżnić kilka istotnych [...]

Zasady ułatwiające minimalizowanie powikłań i postępowanie w razie ich wystąpienia

Chociaż każdy zabieg operacyjny przebiegający z pęknięciem torebki tylnej powinien być rozpatrywany indywidualnie, warto przytoczyć kilka uwag dotyczących technik operacyjnych, których zastosowanie [...]

Płukanie wiskoelastyku

Płukanie wiskoelastyku z komory przedniej należy wykonać z zastosowaniem niskich parametrów irygacyjno-aspiracyjnych. W zasadzie wystarczy usunięcie wiskoelastyku z komory przedniej. W przypadku przedarcia torebki soczewki nie [...]