Okiem praktyka

Radioterapia paliatywna w postępowaniu przeciwbólowym u chorych z przerzutami nowotworowymi do kości

Lek. Karolina Loga1

Lek. Adam Kluska2

Dr hab. med. Leszek Gottwald1

1Zakład Radioterapii Katedry Onkologii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi

2Oddział Radioterapii i Onkologii Ogólnej, Wojewódzkie Wielospecjalistyczne Centrum Onkologii i Traumatologii w Łodzi

Adres do korespondencji: Dr hab. med. Leszek Gottwald, Zakład Radioterapii Katedry Onkologii, Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, ul. Paderewskiego 4, 93-509 Łódź, tel. 42 689 55 51, faks 48 42 689 55 52, e-mail: leszek.gottwald@umed.lodz.pl

Rosnąca liczba zachorowań na nowotwory złośliwe w połączeniu z poprawą wskaźników przeżycia prowadzi do wzrostu liczby chorych leczonych z powodu bolesnych przerzutów do kości. U chorych dyskwalifikowanych od leczenia radykalnego bardzo istotną rolę odgrywa leczenie paliatywne. Jedną z metod leczenia tych chorych jest radioterapia, która prowadzi do zmniejszenia nasilenia bólu oraz ryzyka powikłań kostnych. W postępowaniu przeciwbólowym jednoczasowo stosuje się intensywną farmakoterapię. W artykule przedstawiono najistotniejsze zagadnienia związane z zastosowaniem radioterapii paliatywnej u chorych z przerzutami nowotworowymi do tkanki kostnej.

Tkanka kostna stanowi trzecią pod względem częstości po płucu i wątrobie lokalizację przerzutów nowotworów złośliwych. Dokładna częstość występowania przerzutów do kości nie jest znana, jednak dane z piśmiennictwa wskazują, że ok. 70 proc. z nich pochodzi u kobiet z raka piersi, a u mężczyzn z raka gruczołu krokowego. U chorych z rozsianą chorobą nowotworową przerzuty w układzie kostnym spotyka się w:

  • raku piersi (65-75 proc.),
  • raku gruczołu krokowego (65-75 proc.),
  • raku tarczycy (60 proc.),
  • raku płuca (30-40 proc.),
  • raku pęcherza moczowego (40 proc.),
  • raku nerki (20-25 proc.),
  • czerniaku (14-45 proc.).


Najczęstszymi lokalizacjami przerzutów są:

  • kręgi,
  • miednica,
  • żebra,
  • kości długie.[1]


U większości chorych zmianom przerzutowym w kościach towarzyszą różnie nasilone bóle (70-95 proc.). Obserwuje się hiperkalcemię, pojawiają się deficyty neurologiczne. Może dochodzić do złamań patologicznych i utrwalonych niedowładów wynikających z ucisku rdzenia kręgowego, ograniczających sprawność, powodujących pogorszenie jakości życia i unieruchomienie.[1] U części pacjentów wtórne ogniska nowotworu w kościach długo mogą nie dawać klinicznych objawów i są rozpoznawane u bezobjawowych chorych podczas rutynowych badań kontrolnych.[2]

W rozpoznawaniu przerzutów do kości podstawowe znaczenie mają badania obrazowe. W większości przypadków diagnostykę rozpoczyna się od klasycznego zdjęcia rentgenowskiego (ryc. 1). W celu postawienia rozpoznania konieczne jest jednak najczęściej uzupełnienie diagnostyki o celowane zdjęcia rentgenowskie, tomografię komputerową (ryc. 2), scyntygrafię kośćca (ryc. 3), a przy trudnościach diagnostycznych również o badanie PET-CT z fluorkiem 18F oraz biopsję (ryc. 4).[2]

Leczenie chorych z przerzutami nowotworowymi do kości może być w założeniu postępowaniem radykalnym lub paliatywnym. W zależności od sytuacji klinicznej wykorzystuje się chirurgię, radioterapię, hormonoterapię, a w chorobie rozsianej także chemiot...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

TELERADIOTERAPIA

Teleradioterapia, czyli radioterapia zewnętrznymi wiązkami promieniowania (ang. external beam radiation therapy – EBRT) charakteryzuje się dużą skutecznością w leczeniu przeciwbólowym i [...]

RADIOTERAPIA STEREOTAKTYCZNA

Radioterapia stereotaktyczna (ang. stereotactic body radiation therapy – SBRT) jest techniką, w której wykorzystywane jest precyzyjnie kierowane na guza promieniowanie z [...]

LECZENIE ZA POMOCĄ RADIOFARMACEUTYKÓW

Leczenie radioizotopami chorych z przerzutami nowotworowymi do kości znajduje zastosowanie w przerzutach osteoblastycznych i mieszanych, ale nie osteolitycznych.[9] Wykorzystuje się tu [...]

PODSUMOWANIE

1. U chorych z pojedynczym bolesnym przerzutem lub z kilkoma bolesnymi przerzutami do kości występują wskazania do EBRT. Zalecanym sposobem leczenia [...]