Jak to się robi

Jak wykonać i zinterpretować badanie spirometryczne u dzieci

Lek. Anna Szylling

Poradnia Alergologiczna, Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kliniczny w Warszawie

Kierownik Zakładu Profilaktyki Zagrożeń Środowiskowych i Alergii: prof. dr hab. n. med Bolesław Samoliński

Adres do korespondencji: Lek. Anna Szylling, Poradnia Alergologiczna, Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kliniczny, ul. Banacha 1, 02-097 Warszawa, e-mail: anna@szylling.pl

Pediatria po Dyplomie 2015;19(1):50-56

Słowa kluczowe

spirometria, próba rozkurczowa

Wprowadzenie

Spirometria jest podstawowym badaniem, które ocenia czynność układu oddechowego. Jest prostym badaniem dla osób doświadczonych w jej wykonywaniu. Dostarcza cennych informacji w diagnostyce i monitorowaniu przebiegu choroby u pacjentów w gabinecie pediatry, lekarza rodzinnego, pulmonologa i alergologa. Ważna jest znajomość zasad prawidłowego wykonywania badania, kryteriów powtarzalności i poprawności. Tylko spirometria wykonana zgodnie z przyjętymi zasadami,1,2 może stanowić podstawę dla prawidłowych wniosków klinicznych. Zasady wykonywania badania są te same dla dorosłych i dzieci. Sukces w prawidłowym przeprowadzeniu spirometrii jest sztuką, która wymaga doświadczenia i znajomości rozwoju psychicznego i fizycznego dziecka. Interpretacja otrzymanych wyników, kształtu krzywych także wymaga uwzględnienia odrębności w grupach wiekowych.

W fazie wdechu i wydechu mierzone są objętości powietrza, czas oraz przepływy. Spirometria należy do badań obiektywnych, nieinwazyjnych, czułych w wykrywaniu wczesnych zmian chorobowych. Jest wykonywana przy podejrzeniu chorób układu oddechowego, w czasie monitorowania ich przebiegu i leczenia. Referencyjne pracownie instytutów i szpitali klinicznych wyposażone są w stacjonarny sprzęt pomiarowy, którego oprogramowanie opiera się na obowiązujących normach i pomaga w ustaleniu poprawności wykonania badania. Powszechne są także małe, mobilne aparaty, które używane zgodnie z zaleceniami producenta przez znający zasady prawidłowego badania personel, są cennym przyrządem pomiarowym. Znajomość procedury badania i zaangażowanie w jej realizację przez osobę wykonującą są niezbędnymi elementami sukcesu diagnostycznego.

Badania czynnościowe układu oddechowego u dzieci poniżej 5 roku życia nie rozstrzygają o rozpoznaniu astmy, nie należy jednak rezygnować z podejmowania próby wykonania badania.

Pomiary w czasie spirometrii

  • Objętość powietrza w czasie 1sekundy forsownego wydechu (forced expiratory volume in 1s, FEV1)
  • Natężona pojemność życiowa (forced vital capacity, FVC) odpowiada objętości płuc mierzonej w czasie natężonego wydechu
  • Pojemność życiowa (vital capacity, VC) – najczęściej mierzona objętość płuc w kolejności faz oddechu: najgłębszy wdech, po którym następuje najgłębszy wydech3
  • FEV1/FVC wskaźnik pseudo-Tiffeneau, najczęściej wykorzystywany z powodu powszechności badania w układzie przepływ/objętość
    • FEV1/VC wskaźnik Tiffeneau
    • Szczytowy przepływ wydechowy (peak expiratory flow, PEF)
    • Maksymalny przepływ wydechowy w 25% natężonej pojemności życiowej (maximal expiratory flow at 25%, MEF 25); kolejne pomiary odpowiadają MEF 50, MEF 75
  • Wskaźnik maksymalnego przepływu wydechowego w zakresie 25-75% VC (forced expiratory flow, FEF 25-75) (rycina)

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Zasady wykonywania spirometrii2

<<>> <<>>Przygotowanie pacjenta do badania powinno obejmować pomiary masy ciała i wzrostu. Jeśli obiektywny pomiar wzrostu nie jest możliwy, [...]

Interpretacja wyników badania5

Otrzymany wynik powinien zawierać wydruk krzywej oddechowej, tabelkę ze zmierzonymi wartościami, porównanie tych wartości nie tylko do wartości należnych, ale także [...]

Próba rozkurczowa

<<>><<>>W przypadku stwierdzenia obturacji w spirometrii naturalną konsekwencją w diagnostyce jest ocena wpływu leków rozszerzających oskrzela. Zawsze należy zapytać, jakie leki przyjmuje [...]

Podsumowanie

Spirometria jest użytecznym, obiektywnym badaniem w wykrywaniu wczesnych zmian chorobowych w układzie oddechowym i potwierdzeniu rozpoznania. Wykonana prawidłowo, jest dobrym narzędziem w ocenie progresji choroby [...]