Temat numeru

Znamiona u dzieci i młodzieży – ważne informacje dla pediatry

dr hab. n. med. Anna Raciborska
lek. Elżbieta Rogowska

Klinika Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży, Instytut Matki i Dziecka, Warszawa

Adres do korespondencji: dr hab. n. med. Anna Raciborska, Klinika Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży, Instytut Matki i Dziecka, ul. Kasprzaka 17a, 01-211 Warszawa; e-mail: anna.raciborska@hoga.pl

Wprowadzenie

W poprzednich artykułach, w ramach naszego cyklu, starałyśmy się przybliżyć głównie problematykę niektórych nowotworów złośliwych. Ostatnio omówiłyśmy anomalie naczyniowe, które choć częste, zazwyczaj mają charakter łagodny. Tym razem chciałybyśmy zaprezentować kolejną grupę chorób o przeważnie łagodnym charakterze, z którą pediatrzy spotykają się prawie codziennie w swojej praktyce klinicznej – znamiona barwnikowe – kładąc nacisk przede wszystkim na objawy, które powinny skłonić do dalszej diagnostyki i ewentualnego specjalistycznego leczenia.

Obecność zmian barwnikowych na skórze dzieci często niepokoi rodziców. Mimo że zazwyczaj zmiany te nie stanowią zagrożenia życia, nadmierny niepokój prowadzi nierzadko do włączania niepotrzebnych procedur diagnostyczno-terapeutycznych i w rezultacie do dyskomfortu małego pacjenta. Dodatkowo chciałybyśmy również zwrócić uwagę na wczesne objawy mogące sugerować rozwój złośliwej choroby nowotworowej na tle zmiany łagodnej, zważywszy na to, że wczesne rozpoznanie jest jednym z podstawowych czynników warunkujących powodzenie leczenia, wpływającym nie tylko na rokowanie, ale też na jakość życia pacjenta po zakończonej terapii.

Omówienie

Znamiona barwnikowe stanowią złożoną grupę zmian w obrębie skóry. W okresie niemowlęcym i dziecięcym większość z nich ma charakter łagodny, niebudzący niepokoju onkologicznego. Głównym problemem jest efekt kosmetyczny.

Niekiedy zmiany w obrębie skóry są częścią chorób ogólnoustrojowych. Znamiona jako objaw skórny mogą wskazywać na występowanie takich chorób, jak nerwiakowłókniakowatość, zespół Albrighta, zespół Watsona, stwardnienie guzowate, zespół LEOPARD czy zespół Westerhofa; ich pojawienie się może wyprzedzać zasadnicze rozpoznanie.

Znamiona powstają, gdy zwiększa się liczba melanocytów lub gdy zwiększa się ilość barwnika w melanocytach. Przyczyny tych zjawisk nie są do końca poznane. Udowodniono wpływ działania promieniowania UV, hormonów oraz czynników genetycznych. W początkowej fazie powstawania znamion obserwujemy kumulację barwnika i ich powiększanie się, po czym część zmian stabilizuje się i nie zmienia swojego wyglądu, część może ulegać samoistnej inwolucji i w efekcie może stać się niewidoczna. Znamiona mogą być wrodzone i nabyte. Im starsze dziecko, tym częstość występowania znamion jest większa; szczególnie wyraźnie widać to w okresie pokwitania. Przeciętny dorosły człowiek ma na swoim ciele około 20 znamion barwnikowych. Częściej występują one na górnej połowie ciała, a zwłaszcza na twarzy, szyi, na górnej części klatki piersiowej i plecach.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Kiedy skierować pacjenta do specjalisty

Pacjenta ze znamionami należy skierować do specjalisty:

Parę słów o czerniaku

Czerniak wywodzi się z melanocytów. U dzieci stwierdzany jest niezmiernie rzadko, częstość jego występowania w tej grupie wiekowej w ciągu ostatnich [...]

Gdzie skierować pacjenta

W Polsce istnieje bardzo dobrze działający system opieki onkologicznej dla dzieci i młodzieży z 19 ośrodkami w większych miastach na terenie [...]

Leczenie

<<>>

Opieka pediatryczna nad pacjentem ze znamieniem

Dziecko ze znamieniem łagodnym nie wymaga odrębnego postępowania i powinno być traktowane jak każdy zdrowy pacjent. Nie ma przeciwwskazań do szczepień [...]

Podsumowanie

Tak jak poprzednio, podkreślamy, że najczęściej bagatelizowanie objawów zgłaszanych przez pacjenta i rodzinę, niedokładne badanie kliniczne (zarówno przedmiotowe, jak i podmiotowe), [...]