DHA – wpływ na organizm matki i płodu oraz zalecane źródła

prof. dr hab. n. med. Agata Karowicz-Bilińska

Klinika Patologii Ciąży, I Katedra Ginekologii i Położnictwa, Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Adres do korespondencji: prof. dr hab. n. med. Agata Karowicz-Bilińska

Klinika Patologii Ciąży, I Katedra Ginekologii i Położnictwa, Uniwersytet Medyczny w Łodzi

ul. Wileńska 37, 90-029 Łódź; e-mail: agakar@interia.pl

  • Funkcje wielonienasyconych kwasów tłuszczowych w organizmie człowieka
  • Omówienie roli, jaką odgrywa DHA w ośrodkowym układzie nerwowym, oraz wpływu DHA na występowanie chorób sercowo-naczyniowych i nowotworowych
  • Czy kobiety w ciąży powinny spożywać więcej kwasów omega-3? Jaki jest ich wpływ na zdrowie matki i rozwój płodu?
  • Naturalne źródła omega-3 a suplementy diety zawierające kwasy EPA i DHA


Stan odżywienia kobiety zarówno w okresie poprzedzającym ciążę, jak i w czasie jej trwania jest istotnym czynnikiem regulującym wzrastanie płodu i urodzeniową masę ciała noworodka oraz wpływa na umieralność okołoporodową. Liczne rekomendacje dotychczas dotyczyły zapotrzebowania na białko, kalorie, witaminy i minerały, natomiast zapotrzebowanie na lipidy, a szczególnie na kwasy tłuszczowe, dopiero od niedawna stało się przedmiotem badań.

Wielonienasycone kwasy tłuszczowe (PUFA – polyunsaturated fatty acids) wchodzące w skład błon fosfolipidowych stanowią 20-40% całkowitej zawartości kwasów tłuszczowych wbudowanych w fosfolipidy układu nerwowego oraz siatkówki oka. Tworzą materiał budulcowy dla osłonek mielinowych neuronów, błon synaptycznych oraz neurotransmiterów. Stanowią około połowy lipidowych składników części receptorowej siatkówki, wchodząc w skład fotoreceptorów oraz komórek nerwowych, wpływają na percepcję wrażeń wzrokowych i ich zamianę na impulsy nerwowe1. Prawidłowa dystrybucja kwasów omega-3 do krążenia płodowego wpływa pozytywnie na rozwój ośrodkowego układu nerwowego płodu (OUN) oraz jakość widzenia.

Kwas dokozaheksaenowy (DHA – docosahexaenoic acid) należy do grupy długołańcuchowych nienasyconych kwasów omega-3. PUFA zawierają wiązania podwójne nienasycone. Nazwa kwasów uzależniona jest od miejsca, w którym znajduje się ostatnie w łańcuchu cząsteczki wiązanie nienasycone. W większości są to kwasy, w których wiązania podwójne znajdują się w pozycji cis. Obróbka termiczna tych kwasów powoduje zmianę pozycji cis na pozycję trans, co zmienia ich charakter i czyni niekorzystnymi dla zdrowia. Uważa się, że kwasy trans mają znaczący wpływ na powstawanie miażdżycy naczyń.

Nazwa „kwasy tłuszczowe omega-3" (lub n-3) oznacza, że ostatnie wiązanie nienasycone jest położone w pozycji przy trzecim węglu, licząc od końca łańcucha. Do grupy kwasów omega-3 należą między innymi: kwas α-linolenowy (ALA – α-linolenic acid), który występuje w wielu produktach roślinnych, m.in. orzechach, nasionach chia, olejach roślinnych, kwas eikozapentaenowy (EPA – eicosapentaenoic acid) oraz kwas dokozaheksaenowy (DHA) syntetyzowany z EPA lub dostarczany z pożywieniem w formie ryb morskich lub alg.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Znaczenie DHA dla organizmu człowieka

Nasycone i mononienasycone kwasy tłuszczowe mogą być syntetyzowane w OUN, ale są głównie dostarczane przez krew. Kwasy linolenowy i α-linolenowy obecne [...]

Kwasy omega w diecie

Dobowa rekomendowana zawartość kwasów omega-3, zarówno EPA, jak i DHA, w diecie wynosi 250-500 mg. W Polsce spożycie ryb morskich szacuje [...]

Bezpieczeństwo stosowania kwasów omega-3

Akceptowalna zawartość spożywanych kwasów omega-3 (AMDR – acceptable macronutrient distribution range) waha się od 0,6% do 1,2% pokrycia zapotrzebowania na energię, [...]

Źródła kwasów omega-3

Najlepszym źródłem naturalnych kwasów omega-3 są tłuste ryby morskie oraz owoce morza. Średnia ilość DHA i EPA wynosi około 300 mg [...]

Suplementy diety

Uzupełnianie diety suplementami zawierającymi kwasy EPA i DHA może być prowadzone za pomocą oleju rybiego lub oleju z alg. W produktach [...]

Podsumowanie

W dobie postępujących zmian zwyczajów żywieniowych istnieje uzasadnione ryzyko powszechnego niedoboru kwasów omega-3 w diecie. Uzupełnienie tych niedoborów za pomocą zwiększenia [...]