Prawo

Czym są „istotne sprawy” dziecka wymagające zgody rodziców?

Lek. Radosław Drozd

Specjalista medycyny sądowej, Zakład Prawa Medycznego Katedry Medycyny Sądowej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu

Jednym z kluczowych i często pojawiających się pytań jest, czy zgoda na leczenie, a szczególnie na zabieg operacyjny albo metodę leczenia lub diagnostyki o podwyższonym ryzyku, może być wyrażona przez jednego z rodziców, czy też dla legalności takiej czynności wymagana jest zgoda obojga rodziców?

Wśród lekarzy wątpliwości budzą kwestie zgodnego z prawem udzielania świadczeń zdrowotnych osobom małoletnim. Niepewność co do prawidłowości postępowania dotyczy m.in.:

● udzielania informacji o stanie zdrowia,

● wyrażania zgody na czynności medyczne oraz zabiegi o podwyższonym ryzyku,

● zakresu i wzajemnej hierarchii uprawnień pacjentów małoletnich i ich przedstawicieli ustawowych.

Przypomnijmy, że zgodnie z art. 32 ust. 1 Ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty „lekarz może przeprowadzić badanie lub udzielić innych świadczeń zdrowotnych (…) po wyrażeniu zgody przez pacjenta”, a ust. 2 stanowi, że „jeżeli pacjent jest małoletni (…) wymagana jest zgoda jego przedstawiciela ustawowego (…)”.

Art. 34 ust. 1 tej ustawy stanowi, że „lekarz może wykonać zabieg operacyjny albo zastosować metodę leczenia lub diagnostyki stwarzającą podwyższone ryzyko dla pacjenta, po uzyskaniu jego pisemnej zgody”, a ust. 3, że „lekarz może wykonać zabieg lub zastosować metodę, o której mowa w ust. 1, wobec pacjenta małoletniego (…) po uzyskaniu zgody jego przedstawiciela ustawowego (…)”.

W podobnym zakresie kwestie te reguluje Ustawa o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta. W art. 17 ust. 1 stanowi, że „pacjent, w tym małoletni, który ukończył 16 lat, ma prawo do wyrażenia zgody na przeprowadzenie badania lub udzielenie innych świadczeń zdrowotnych”, a w ust. 2: „przedstawiciel ustawowy pacjenta małoletniego (…) ma prawo do wyrażenia zgody, o której mowa w ust. 1”. W zakresie zabiegu operacyjnego unormowanie znajduje się w art. 18 ust. 1 stanowiącym, że „w przypadku zabiegu operacyjnego albo zastosowania metody leczenia lub diagnostyki stwarzających podwyższone ryzyko dla pacjenta, zgodę, o której mowa w art. 17 ust. 1, wyraża się w formie pisemnej. Do wyrażania zgody (…) stosuje się art. 17 ust. 2 (…)”.

Warto zwrócić uwagę, że ustawodawca użył sformułowania w liczbie pojedynczej – „przedstawiciel ustawowy”, sugeruje więc, że dla legalności wystarczająca byłaby zgoda jednego przedstawiciela ustawowego. Łączy się to ze sformułowaniami zawartymi w K...

Wydawałoby się, że jest to rozstrzygające. Niestety, art. 97 § 2 stanowi: „Jednakże o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie; w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy”.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Nie tylko poważniejsze choroby

Pytanie brzmi – czym są „istotne sprawy dziecka”? Czy w tym zakresie mieści się np. decyzja o hospitalizacji, leczeniu, wykonywaniu operacji, [...]

Lekarz jako mediator

Kolejne kontrowersje budzą stanowiska prawników w kwestii stopnia wnikliwości lekarza w zakresie ustalania stanowiska rodziców. Jeżeli w szpitalu zjawi się tylko [...]

Opiekun jako problem

Problemy mogą również powodować sytuacje, w których dla dziecka został ustanowiony opiekun lub kurator. Autorzy są jednak zgodni, że bez upoważnienia [...]

Bez władzy rodzicielskiej

Kolejnym zagadnieniem jest problem domniemanego lub faktycznego pozbawienia jednego z rodziców władzy rodzicielskiej. Kodeks rodzinny i opiekuńczy stwierdza (art. 94 ust. [...]

Podsumowanie

1. Prawnicy nie wypracowali jednolitego stanowiska w kwestii rodzaju czynności medycznych stanowiących „istotne sprawy” dziecka i wymagających obopólnej zgody rodziców. Z [...]