Pulmonologia

Zatorowość płucna

dr n. med. Olga Kruszelnicka

Klinika Choroby Wieńcowej i Niewydolności Serca Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego

Adres do korespondencji: dr n. med. Olga Kruszelnicka, Klinika Choroby Wieńcowej i Niewydolności Serca, Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Krakowski Szpital Specjalistyczny im. Jana Pawła II, ul. Prądnicka 80, 31-202 Kraków. Telefon: +48 (12) 614 22 18; faks: +48 (12) 614 22 19

Zatorowość płucna stanowi wyzwanie dla wielu specjalizacji medycznych, w tym zabiegowych. Zróżnicowanie jej obrazu klinicznego skłania do czujności diagnostycznej, zapoznania się z czynnikami ryzyka, jak również metodami leczenia.

W Polsce co rok około 36 tys. chorych zapada na zatorowość płucną (ZP). W około 70% przypadków są to osoby po 60 r.ż. Pomimo leczenia śmiertelność wśród chorych stabilnych klinicznie ocenia się na 3-15%, a w przypadkach przebiegających ze wstrząsem lub hipotonią na >15%. ZP jest przyczyną około 10% zgonów chorych hospitalizowanych. Jak wynika z badania ENDORSE przeprowadzonego w 2008 r., właściwą profilaktykę przeciwzakrzepową otrzymuje tylko 66% chorych na oddziałach zabiegowych i 35% pacjentów leczonych zachowawczo, u których ta profilaktyka powinna być stosowana.1,2

Obraz kliniczny

Obraz kliniczny jest kluczowy w rozpoznaniu ZP. Do najczęstszych objawów należą:

  • duszność (50-80%)
  • tachypnoe (70%)
  • tachykardia (26-40%)
  • sinica (11%).


Ponadto mogą pojawić się: ból w klatce piersiowej (u 39% chorych o typie opłucnowym – kłujący, a u 15% – zamostkowy), kaszel (20-23%) i krwioplucie (8-11%). U 24% chorych występują objawy zakrzepicy żył głębokich. U 30% chorych ZP jest bezobjawowa.1-4

Objawy przeciążenia prawej komory towarzyszące niekiedy ZP to:

  • poszerzenie żył szyjnych
  • szmer niedomykalności trójdzielnej
  • zwiększenie głośności składowej płucnej II tonu.


Może wystąpić hipotonia lub wstrząs albo nagłe zatrzymanie krążenia. ZP może przebiegać pod postacią omdlenia (6-19%) lub nawracających omdleń. Może przypominać ostry zespół wieńcowy, zawał płuca lub zapalenie płuc. W jej przebiegu może dojść wtórnie do zawału serca lub obrzęku płuc. Obraz kliniczny ZP jest bardzo bogaty. ZP przybiera również maski innych chorób: zawału prawej komory, tamponady, zapalenia osierdzia, tętniaka rozwarstwiającego aorty, zaostrzenia niewydolności serca, pierwotnego nadciśnienia płucnego, kardiomiopatii, astmy oskrzelowej, odmy opłucnowej, bólów mięśniowo-szkieletowych, złamania żeber lub zmian zapalnych żeber.

Klasyfikacja zatorowości płucnej

W zależności od rokowania zatorowość płucną dzielimy na dwie główne postacie: wysokiego i niewysokiego (pośredniego lub małego) ryzyka wczesnego zgonu, tj. zgonu wewnątrzszpitalnego (inaczej zgonu w ciągu 30 dni) (tab. 1). Podział ZP dodatkowo kom...

Niemniej do wytycznych należy podchodzić z pewną rezerwą. Na przykład autorzy wytycznych wyróżniają w zatorowości płucnej wysokiego ryzyka postać przebiegającą ze wstrząsem lub hipotonią, a nie wspominają o nagłym zatrzymaniu krążenia (NZK). W tej...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Badania w zatorowości płucnej

O wyborze badań decydują stan kliniczny chorego oraz dostępność poszczególnych badań.

Szczególne rodzaje materiału zatorowego

Skrzepliny mogą również pochodzić z żył miednicy małej i z samego serca (ryc. 2).<<>>Niemniej materiał zatorowy to nie tylko skrzepliny. Mogą nim być [...]

Leczenie ZP

Algorytm postępowania diagnostycznego i leczniczego zależy od stanu klinicznego chorego (tab. 4).<<>>Każda postać zatorowości płucnej może wymagać podania tlenu. W zatorowości płucnej, [...]

Rokowanie

30-dniowe rokowanie w ZP można oceniać w skali PESI (pulmonary embolism severity index) lub w uproszczonej skali PESI, tzw. sPESI (simplified PESI) (tab. 8).1<<

ZP u kobiet w ciąży

Zatorowość płucna to główna przyczyna zgonów kobiet ciężarnych i w połogu, szczególnie gdy poród odbył się przez cięcie cesarskie. Postępowanie w ZP u kobiet w ciąży [...]