Kardiologia

Kardiowersja elektryczna

dr n. med. Artur Oręziak

Klinika Zaburzeń Rytmu Serca, Instytut Kardiologii, Warszawa

Adres do korespondencji: dr n. med. Artur Oręziak, Klinika Zaburzeń Rytmu Serca, Instytut Kardiologii, ul. Alpejska 42, 04-628 Warszawa.

Kardiowersja elektryczna jest bezpiecznym sposobem przywracania rytmu zatokowego przy napadowych tachyarytmiach nadkomorowych i komorowych. W przypadku stanów nagłych przebiegających z niestabilnością hemodynamiczną jest najskuteczniejszym sposobem przerywającym arytmię.

CELE ARTYKUŁU

Po przeczytaniu artykułu Czytelnik powinien umieć:

  • rozpoznać przypadki wymagające wykonania kardiowersji elektrycznej
  • przygotować chorego do wykonania kardiowersji elektrycznej
  • przedstawić metodykę wykonania kardiowersji elektrycznej
  • omówić skuteczność kardiowersji elektrycznej oraz wynikające z niej zagrożenia
  • rozpoznać osoby, u których kardiowersja elektryczna jest przeciwwskazana

Wprowadzenie

Kardiowersja elektryczna jest postępowaniem mającym na celu przywrócenie właściwej sekwencji skurczu zaburzonej przez nadkomorowe i komorowe nawrotne zaburzenia rytmu, które powodują zaburzenia hemodynamiczne.

Energia elektryczna docierająca do serca ma za zadanie przerwać trwającą tachyarytmię przez zdepolaryzowanie większości komórek miokardium, wydłużenie okresu refrakcji i ułatwienie przejęcia prawidłowego rytmu serca przez naturalny ośrodek, jakim jest węzeł zatokowo-przedsionkowy. Kardiowersja jest skutecznym zabiegiem przy przerywaniu tachyarytmii, takich jak trzepotanie (AFl – atrial flutter) i migotanie przedsionków (AF – atrial fibrillation), nawrotny częstoskurcz przedsionkowo-komorowy węzłowy (AVNRT – atrioventricular nodal reentrant tachycardia), nawrotny częstoskurcz przedsionkowo-komorowy (AVRT – atrioventricular reentrant tachycardia) i częstoskurcz komorowy (VT – ventricular tachycardia).

Rys historyczny

Elektryczność od chwili jej wynalezienia fascynowała badaczy. Od momentu odkrycia możliwości magazynowania energii elektrycznej, co nastąpiło w chwili skonstruowania pierwszego kondensatora, którym była tzw. butelka lejdeńska (wynaleziona niezależnie w 1745-1746 przez P. van Musschenbroecka w Lejdzie i E.J. von Kleista w Kamieniu Pomorskim), stale rosła fascynacja zjawiskami oddziaływania ładunku elektrycznego na organizmy żywe.

Pierwsze doniesienie o skutecznym wyładowaniu elektrycznym datuje się na rok 1788, kiedy to wyładowaniem elektrycznym z kondensatora podobnego do butelki lejdeńskiej udało się uratować 3-letnią dziewczynkę, która uległa wypadkowi. W późniejszych latach wielokrotnie pojawiały się wzmianki o skutecznych reanimacjach za pomocą ładunku elektrycznego, co zaowocowało rekomendacjami angielskiego Royal Humane Society do aplikacji wyładowania elektrycznego w celu odróżnienia śmierci pozornej od prawdziwej.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Aspekty techniczne kardiowersji elektrycznej

Podczas kardiowersji impuls elektryczny wyzwalany jest podczas refrakcji bezwzględnej cyklu pracy serca, a jego początek jest zsynchronizowany ze szczytem załamka R zespołu [...]

Rodzaje impulsu elektrycznego

Od lat 60. do początku lat 90. XX w. w Europie Zachodniej i USA do przeprowadzania kardiowersji elektrycznej wykorzystywano defibrylatory generujące tzw. jednofazowy [...]

Elektrody defibrylatora: rodzaje, wielkość, rozmieszczenie

Skuteczność kardiowersji zależy od ilości ładunku elektrycznego dostarczonego do serca, na co mają wpływ energia wyzwolonego impulsu, kształt fali impulsu oraz [...]

Wybór energii impulsu kardiowersji

Energia dostarczona do miokardium powinna być skuteczna w przywracaniu rytmu zatokowego od pierwszego impulsu (u niestabilnych chorych skrócenie czasu niekorzystnych warunków dla miocytów, [...]

Bezpieczne stosowanie tlenoterapii

Ze względu na możliwość iskry od niedokładnie przyłożonych łyżek zewnętrznego defibrylatora i pojawienia się otwartego ognia, a w następstwie tego wystąpienia poparzeń skóry pacjenta, [...]

Wskazania do kardiowersji elektrycznej

Wskazania do kardiowersji elektrycznej możemy podzielić na nagłe, wymagające wykonania zabiegu bezzwłocznie ze względu na pogarszający się stan chorego (tab. 3), [...]

Przeciwwskazania do wykonania kardiowersji elektrycznej

Kardiowersja elektryczna jest przeciwwskazana u pacjentów, u których podejrzewa się tachyarytmie spowodowane przekroczeniem stężenia glikozydów naparstnicy w surowicy (tzw. zatrucie glikozydami naparstnicy) oraz hipokaliemię, [...]

Przygotowanie pacjenta do kardiowersji elektrycznej i przeprowadzenie procedury

Pacjent, u którego zamierzamy wykonać kardiowersję elektryczną, powinien wyrazić pisemną zgodę na proponowane postępowanie. W sytuacjach nagłych wymagających pilnej kardiowersji mogą wystąpić pewne [...]

Kardiowersja elektryczna u pacjentów z implantowanymi urządzeniami wszczepialnymi

Powszechność stosowania urządzeń wszczepialnych u osób z chorobami układu krążenia powoduje, że niejednokrotnie zapada decyzja o wykonaniu kardiowersji zewnętrznej u pacjentów ze stymulatorem serca lub [...]

Kardiowersja elektryczna u pacjentek w ciąży

Kardiowersja elektryczna jest zarówno dla matki, jak i dla płodu bezpieczną metodą przerywania zaburzeń rytmu w każdym trymestrze ciąży. Impuls elektryczny zazwyczaj nie [...]

Powikłania kardiowersji elektrycznej

Po wykonanej kardiowersji elektrycznej, zwłaszcza skutecznej, bardzo częstym obserwowanym zjawiskiem jest bradykardia – która zazwyczaj definiowana jest jako rytm komór z cyklem [...]

Podsumowanie

W przypadku stanów nagłych przebiegających z niestabilnością hemodynamiczną jest najskuteczniejszym sposobem przerywającym arytmię i poprawiającym niemal natychmiast stan chorego.