Bezwzględne wskazania do hospitalizacji

Bezwzględne wskazania do hospitalizacji w chorobie niedokrwiennej kończyn dolnych

dr hab. n. med. Zbigniew Rybak

Zakład Chirurgii Eksperymentalnej i Badania Biomateriałów, Wrocławski Uniwersytet Medyczny

Adres do korespondencji: dr hab. n. med. Zbigniew Rybak, Zakład Chirurgii Eksperymentalnej i Badania Biomateriałów, Wrocławski Uniwersytet Medyczny, ul. Poniatowskiego 2, 50-326 Wrocław; e-mail: zbigniew.rybak@umed.wroc.pl

Bezwzględnym wskazaniem do hospitalizacji będzie zawsze nagłe zatrzymanie krążenia tętniczego w całej kończynie, jej części lub w kończynach dolnych, zagrażające utratą kończyny lub życia.

Wprowadzenie

Niedokrwienie kończyny może mieć charakter ostry, podostry lub przewlekły. Przyczyną niedokrwienia bywają urazy naczyń, zamknięcie światła naczynia materiałem zatorowym lub zakrzep w miejscu zmian miażdżycowych. Rzadsze przyczyny nagłego pogorszenia ukrwienia kończyny to ostra zakrzepica żył głębokich kończyny, zespół przywróconego krążenia poprzedzony długotrwałym niedokrwieniem, tętniak i zespół uciskowy tętnicy.

Epidemiologia ostrego niedokrwienia kończyny

Ostre niedokrwienie kończyny jest istotnym wyzwaniem dla rezydentów chirurgii naczyniowej z uwagi na częstość występowania i złożoność choroby. Za przykład może posłużyć przypadek chorego na granicy wydolności krążenia, który trafia do szpitala w ramach ostrego dyżuru naczyniowego z powodu ostrego niedokrwienia wywołanego zatorem tętnicy udowej lub innej, co powoduje niedokrwienie znacznego obszaru tkanek. Gdy pochopnie zakwalifikujemy pacjenta do embolektomii, może dojść do dekompensacji wydolności serca wskutek nagłego zwiększenia obszaru ukrwienia i zgonu. Stan taki wymaga współdziałania anestezjologa i kardiologa przed embolektomią, w jej trakcie i po zabiegu.

Według Davisa występowanie ostrego niedokrwienia kończyn w Wielkiej Brytanii szacuje się na 1,7 przypadków na 10 tys. na rok. Na podstawie obserwacji >3000 przypadków Blaisdell donosi o 26% śmiertelności i 37% amputacji kończyn w przebiegu obwodowej tętniczej trombozy lub zatoru. W analizie 228 zatorów tętnic operowanych w latach 1967-1978 w Klinice Chirurgii Naczyniowej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu śmiertelność stwierdzono w 16,6% przypadków. Do zatoru tętnicy dochodziło najczęściej u osób w wieku 50-60 lat. Najczęściej był on zlokalizowany w tętnicach udowych (57,1%), z kolei jego najczęstszą przyczyną była choroba niedokrwienna serca (24,5%). Znaczna śmiertelność u operowanych wynika zazwyczaj z istnienia chorób towarzyszących oraz czynników ryzyka, takich jak: palenie tytoniu (74,6%), nadciśnienie (60,3%), choroba wieńcowa serca (45,4%), cukrzyca (30,8%), hipercholesterolemia (26%), wrodzona wada serca (13,3%), choroba nowotworowa (11,6%) i choroba niedokrwienna mózgu (11,6%). Wyniki te uzyskano na podstawie obserwacji 871 chorych przebadanych w trzech ośrodkach w USA. Z badań epidemiologicznych wynika, że powikłania zatorowo-zakrzepowe przeważają u kobiet, zwłaszcza <50 r.ż. Wśród przyczyn <50 r.ż. dominuje wada mitralna serca, a >50 r.ż. choroba niedokrwienna serca. Powikłania zatorowe zdarzają się częściej u pracowników fizycznych.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Definicja ostrego niedokrwienia kończyn

Ostre niedokrwienie to jakiekolwiek nagłe pogorszenie ukrwienia kończyny, grożące jej utratą. Wstępne rozpoznanie ustalane jest na podstawie obrazu klinicznego. Istotne są [...]

Patofizjologia

Nieleczone zatrzymanie krążenia tętniczego prowadzi do nieodwracalnych zmian i śmierci komórek oraz tkanek. Najbardziej wrażliwe na niedokrwienie i niedotlenienie są komórki nerwowe i sercowe. [...]

Etiologia

Najczęstszym powodem ostrego niedokrwienia kończyny jest zakrzep lub zator. W warunkach izby przyjęć często niezwykle trudno określić przyczynę niedokrwienia. Ouriel wykazał, że [...]

Klasyfikacja kliniczna i rozpoznanie

Klasyfikację kliniczną opisano w tabeli 1. Stan ostrego niedokrwienia charakteryzuje 6 zmian i objawów:

Leczenie

W każdej sytuacji, gdy nie ma 100% pewności martwicy tkanek, należy podjąć próbę leczenia. Z opublikowanych doniesień wynika, że możliwość uratowania kończyny kształtuje [...]

Podsumowanie

Pacjent z ostrym niedokrwieniem kończyny reprezentuje populację obciążoną zwykle dodatkowymi poważnymi chorobami. Obciążenia te predysponują do różnego rodzaju powikłań w trakcie leczenia – [...]