Profesjonalizm lekarski

Cykl „Profesjonalizm lekarski” koordynowany jest przez dr. n. med. Janusza Janczukowicza, Kierownika Centrum Edukacji Medycznej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

Muzułmanie u lekarza

dr n. hum. Paweł Przyłęcki

Centrum Edukacji Medycznej, Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Adres do korespondencji: dr n. hum. Paweł Przyłęcki, Centrum Edukacji Medycznej UM, Łódź; e-mail: pawel.przylecki@umed.lodz.pl

Leczenie pacjentów muzułmańskich może stanowić pewne wyzwanie dla lekarza. Mimo że wszyscy wyznawcy tej religii uznają pięć głównych filarów wiary, poza tym występuje pomiędzy nimi wiele różnic wynikających z przynależności do różnych odłamów i szkół prawniczych, zamieszkania na odmiennych kulturowo terenach oraz edukacji, a czasami jej braku.

CELE ARTYKUŁU

Po przeczytaniu artykułu Czytelnik powinien wiedzieć:

  • kim są muzułmanie i jakie są filary ich wiary
  • jakie znaczenie mają wewnętrzne podziały i różna interpretacja Koranu na zachowania muzułmanów, w tym zachowania pacjentów
  • jaka jest pozycja społeczna kobiety w islamie
  • jaki wpływ mają zakazy żywieniowe na kwestie medyczne
  • jaki jest stosunek islamu do życia poczętego oraz nowoczesnych metod reprodukcyjnych
  • jaki jest stosunek islamu do obrzezania mężczyzn oraz okaleczania kobiet

Wprowadzenie

Niniejszy artykuł jest już trzecim opracowaniem dotyczącym kontaktu lekarza z pacjentem wielokulturowym. Tym razem dotyczy on wyznawców islamu. Jego przygotowanie było istotnym wyzwaniem, biorąc pod uwagę sytuację polityczną na świecie i dość powszechne negatywne nastawienie do tej grupy osób. Podczas zajęć ze studentami kierunków medycznych zauważyłem, że omawianie kwestii związanych z kontaktem i leczeniem tej grupy mniejszościowej wywołuje najwięcej emocji (często sprzecznych w ramach danej grupy). Uzmysłowiło mi to, że w kontaktach z pacjentem muzułmańskim, bardziej nawet niż w przypadku pacjenta romskiego czy świadka Jehowy, ważna jest nie tylko wiedza dotycząca religijnych i kulturowych różnic związanych z podejściem do leczenia, ale również podstawowa wiedza na temat islamu i jego interpretacji prawa i stosunków społecznych. Inaczej w środowisku medycznym, podobnie jak w całym społeczeństwie, będą powielane stereotypy na temat muzułmanów. Z jednej strony mogą one rodzić lęk przed spotkaniem z takim pacjentem, z drugiej niechęć do tej grupy osób.

Obszar występowania islamu

Za początek islamu przyjmuje się rok 622. W ciągu następnych wieków religia ta rozprzestrzeniła się poza rodzimy teren Półwyspu Arabskiego i obecnie obejmuje obszar od Chin i Tajlandii po Afrykę Północną, Zachodnią i częściowo Bałkany. Liczba jej wyznawców to ponad 1,6 mld populacji światowej.1

Wyznawców islamu nazywa się muzułmanami. Często jednak można spotkać się z błędnym określeniem zrównującym muzułmanina z Arabem, mimo że to tylko jedna z grup wyznających tę religię. Nie wszyscy muzułmanie są Arabami i nie wszyscy Arabowie to muzu...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Filary islamu

Podstawą islamu są tzw. filary wiary, które obowiązują wszystkich muzułmanów. Pierwszym filarem jest wyznanie wiary w jednego Boga (šahāda). Drugim filarem jest [...]

Odłamy w islamie

Podobnie jak w chrześcijaństwie miały miejsce schizmy, po których wyodrębniały się kolejne wyznania, tak i w islamie zdarzały się takie podziały. Pierwszy podział na [...]

Prawo islamu

Podstawową cechą islamu jest brak podziału na sfery sacrum i profanum, co ma wpływ na problemy związane z rozumieniem różnych zachowań muzułmanów, obcych [...]

Kontrowersje związane z rozumieniem pojęcia dżihad

Dżihad („święta wojna”) ma niewiele wspólnego z medycyną, warto jednak w kilku słowach odnieść się do tego terminu, zwłaszcza że w kulturze zachodniej kojarzy [...]

Pozycja kobiety w rodzinie i społeczeństwie

Sytuacja kobiet w krajach islamskich może różnić się diametralnie i w dużym stopniu zależy od obszaru zamieszkania. W niektórych państwach sytuacja prawna, a także rodzinna i zawodowa [...]

Postępowanie z pacjentami muzułmańskimi

W przypadku wyznawców islamu można wskazać na kilka kwestii, które mogą mieć znaczenie dla leczenia. Zanim zostaną one omówione, chciałbym zwrócić uwagę [...]

Zasady zachowania i postępowania w stosunku do pacjentów muzułmańskich

Poza kwestiami medycznymi warto także zwrócić uwagę na pozamedyczne aspekty postępowania lub zachowania lekarza i personelu medycznego w stosunku do pacjentów muzułmańskich. Należy [...]

Islam a kwestie współczesnej bioetyki

Podejście islamu do aborcji, antykoncepcji, nowoczesnych metod reprodukcyjnych czy transplantacji jest na ogół pozytywne. Nie można jednak mówić, tak jak to [...]

Stosunek islamu do ciała

W krajach muzułmańskich występuje powszechna praktyka obrzezania mężczyzn, pomimo że nie ma o tym ani słowa w Koranie. Jedynie w sunnie Mahomet miał powiedzieć „(…) [...]

Podsumowanie

Leczenie pacjentów muzułmańskich może stanowić pewne wyzwanie dla lekarza. Mimo że wszyscy wyznawcy tej religii uznają pięć głównych filarów wiary, to [...]