Bezwzględne wskazania do hospitalizacji

Bezwzględne wskazania do hospitalizacji przy uszkodzeniu mięśni

dr n. med. Krzysztof Wróblewski

            

Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Adres do korespondencji: dr n. med. Krzysztof Wróblewski, Klinika Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, USK im. WAM, ul. Żeromskiego 113, 90-549 Łódź; e-mail: krzysztof.wroblewski@umed.lodz.pl

Bezwzględnym wskazaniem do hospitalizacji jest podejrzenie lub stwierdzenie rabdomiolizy, w wyniku której może dojść do ostrego uszkodzenia nerek lub gwałtownych zaburzeń elektrolitowych – hiperkaliemii zagrażającej życiu.

Wprowadzenie

Uszkodzenie mięśni będące wskazaniem do hospitalizacji dotyczy wyłącznie uszkodzenia mięśni poprzecznie prążkowanych. W odróżnieniu od mięśni gładkich to ta mięśniówka zawiera mioglobinę, która w wyniku uszkodzenia miocytu zostaje uwolniona do krwiobiegu, ulega filtracji w kłębuszkach nerkowych, a następnie wywołuje efekt toksyczny w cewkach nerkowych. W rzeczywistości to nie łańcuchy mioglobiny odpowiadają za bezpośredni toksyczny wpływ na cewki nerkowe, ale uwolniona z mioglobiny w środowisku kwaśnego moczu grupa hemowa.

Patofizjologia

Przyczyny uszkodzenia komórek mięśni poprzecznie prążkowanych, czyli tzw. rabdomiolizy, można podzielić na mechaniczne lub metaboliczne (zdecydowanie najczęstsze). Po uszkodzeniu mięśni poprzecznie prążkowanych, niezależnie od powodu, w surowicy krwi zwiększa się stężenie enzymów zawartych w komórce mięśniowej oraz białek wewnątrzkomórkowych. Dlatego też do najczęściej oznaczanych markerów uszkodzenia komórki mięśniowej zalicza się: kinazę kreatynową (CK – creatine kinase), mioglobinę, troponinę (Tn – troponin), dehydrogenazę mleczanową (LDH – lactate dehydrogenase), aminotransferazę asparaginianową (AST – aspartate aminotransferase), a także rzadziej (oznaczaną w wybranych laboratoriach) aldolazę i anhydrazę węglanową CAIII.1 Ponadto podobnie tak jak w przypadku uszkodzenia każdej komórki przy uszkodzeniu komórki mięśniowej może dojść do wzrostu w surowicy krwi kaliemii, fosfatemii oraz urykemii. O ile zwiększenie mioglobiny w surowicy związane jest wyłącznie z uszkodzeniem mięśni poprzecznie prążkowanych, o tyle wzrost stężenia pozostałych parametrów, w tym kinazy kreatynowej oraz jej podfrakcji, może być niezależny od uszkodzenia komórki mięśniowej. Jednak to oznaczenie stężenia CK w surowicy krwi znajduje praktyczne zastosowanie w diagnostyce rabdomiolizy.

Przyczyną mechaniczną uszkodzenia mięśni poprzecznie prążkowanych jest ich dezintegracja wskutek bezpośredniego uszkodzenia mechanicznego sarkolemmy (co jako tzw. zespół zmiażdżenia opisał po raz pierwszy Bywaters w 1941 r. u pacjentów będących ofiarami nalotów na Londyn w czasie II wojny światowej).2

Przyczyną metaboliczną uszkodzenia mięśni poprzecznie prążkowanych jest jakikolwiek z procesów, który w konsekwencji prowadzi do spadku zawartości adenozyno-5’-trifosforanu (ATP – adenosine triphosphate) w komórce. Do uszkodzenia miocytu doprowadz...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Kinaza kreatynowa

Kinaza kreatynowa to enzym, który katalizuje odwracalny proces fosforylacji ADP do ATP, obecny zarówno wewnątrz komórki, jak i w mitochondrium. Wewnątrzkomórkowa kinaza kreatynowa [...]

Mioglobina

Mioglobina to białko zbudowane ze 154 aminokwasów w postaci 8 łańcuchów helikalnych powiązanych z 1 grupą hemową. Mimo że w przypadku uszkodzenia mięśni szkieletowych mioglobina [...]

Podwyższone wartości CK i brak objawów klinicznych

Po stwierdzeniu podwyższonych wartości CK przy braku współistnienia objawów klinicznych (brak dolegliwości ze strony mięśni, bez odchyleń w badaniu przedmiotowym tkanki mięśniowej) [...]

Sytuacje szczególne: CK i statyny

U pacjentów, którzy nie mają objawów a stosują statyny, nie zaleca się rutynowego monitorowania stężenia kinazy kreatynowej, ponieważ parametr ten ma bardzo niską [...]

Podwyższone wartości CK i objawy kliniczne

Podstawą do rozpoznania rabdomiolizy i ustalenia wskazań do hospitalizacji jest dokładnie zebrany wywiad. Do klasycznej triady objawów rabdomiolizy zalicza się: ból mięśniowy [...]

Zalecenia dla sportowców

Ze względu na rosnącą liczbę osób uprawiających sport na tyle intensywnie, że intensywność ta wykracza poza pojęcie sportu amatorskiego (maratony, ultramaratony, [...]