Profesjonalizm lekarski

Cykl „Profesjonalizm lekarski” koordynowany jest przez dr. n. med. mgr. ed. med. Janusza Janczukowicza, Kierownika Centrum Edukacji Medycznej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

Prawo pacjenta do poufności – perspektywa polska i międzynarodowa

lek. Ewa Pawłowicz1
dr n. med. mgr ed. med. Janusz Janczukowicz2

1Klinika Nefrologii, Hipertensjologii i Transplantologii Nerek Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

2Centrum Edukacji Medycznej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

Adres do korespondencji: dr n. med. Janusz Janczukowicz, Centrum Edukacji Medycznej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, ul. Czechosłowacka 2B, 92-216 Łódź; e-mail: janusz.janczukowicz@umed.lodz.pl

Artykuł podsumowuje prawne i etyczne aspekty prawa pacjenta do poufności jako podstawy budowanej na wzajemnym zaufaniu relacji lekarz–pacjent. Przedstawiono w nim także międzynarodową perspektywę tematu na podstawie najbardziej uznanych dokumentów dotyczących profesjonalizmu lekarskiego.

CELE ARTYKUŁU

Czytelnik dzięki lekturze artykułu:

  • przeanalizuje przepisy Ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty dotyczące prawa pacjenta do prywatności i obowiązku zachowania tajemnicy oraz wyjątki wyłączające ten obowiązek
  • przemyśli etyczny wymiar zachowania tajemnicy jako podstawy budowanej na zaufaniu relacji lekarz–pacjent
  • pozna zapisy dotyczące prawa do prywatności ujęte w wybranych najważniejszych międzynarodowych źródłach na temat profesjonalizmu lekarskiego
  • przeanalizuje konieczność ciągłego rozwijania refleksyjnej praktyki w zakresie tajemnicy lekarskiej i prawa do prywatności pacjentów w dobie digitalizacji i nowych wyzwań w obrębie praktyki klinicznej oraz badań naukowych

Wprowadzenie

Tajemnica lekarska i prawo pacjenta do prywatności są przedmiotem zarówno uregulowań ustawowych, jak i wewnętrznych dokumentów środowiska lekarskiego, na przykład Kodeksu etyki lekarskiej. Kwestia poufności pacjenta leży również w ścisłym kręgu zainteresowań profesjonalizmu lekarskiego. Musimy więc zdawać sobie sprawę ze złożoności problematyki, na którą poza wyżej wymienionymi dokumentami wpływa nie tylko dyskurs etyczny i społeczny, lecz także Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności,1 rozporządzenie o ochronie danych osobowych (RODO),2 możliwe regulacje lokalne pracodawcy, a w przypadku podjęcia pracy za granicą również prawodawstwo i kodeksy profesjonalne innych krajów, które mogą różnić się w znacznym stopniu od norm obowiązujących w Polsce. Przekonanie pacjenta o tym, że informacje o nim samym, o jego zdrowiu i chorobie są zachowywane w tajemnicy przez lekarza i innych członków zespołu, jest fundamentem budowania opartej na zaufaniu relacji lekarz–pacjent. Zachwianie tego przekonania może istotnie przyczynić się do pogorszenia jakości całego procesu diagnostyczno-terapeutycznego.

Naruszenie poufności i jego konsekwencje

Cooper i wsp. wyróżnili kilka typowych sytuacji krytycznych grożących naruszeniem poufności, takich jak: przenoszenie pacjenta na inny oddział, zdawanie raportów po dyżurze, rozmowy lekarzy w miejscach publicznych (nie tylko w kawiarniach i windac...

Tajemnica lekarska

Powszechnie stosowana fraza „tajemnica lekarska” może wprowadzać w błąd. Należy bowiem zwrócić uwagę, że poufne informacje dotyczące pacjenta muszą być zachowane w tajemnicy także przez pielęgniarki i pielęgniarzy, ratowników czy opiekunów medyczn...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Okoliczności wyłączające obowiązek zachowania tajemnicy lekarskiej

Zarówno Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty, jak i Kodeks etyki lekarskiej wyjaśniają okoliczności wyłączające obowiązek zachowania tajemnicy lekarskiej.

Tajemnica lekarska w procesie edukacji

Należy zwrócić uwagę, że w procesie kształcenia młodych lekarzy – podczas studiów medycznych, stażu czy szkolenia specjalizacyjnego – kwestia tajemnicy lekarskiej i prywatności [...]

Kwestia tajemnicy lekarskiej w dokumentach zagranicznych organizacji

Kwestia prywatności pacjenta i tajemnicy lekarskiej jest poruszana przez wiele gremiów zajmujących się profesjonalizmem lekarskim. General Medical Council (Wielka Brytania) i Royal College [...]

Podsumowanie

Mimo że zapisy ustawowe wydają się wyczerpująco opisywać obowiązki pracowników ochrony zdrowia w kwestii prawa pacjenta do poufności, zawsze należy brać pod [...]