Choroby internistyczne u kobiet w ciąży

Ciężarna z otyłością

dr n. med. Damian Skrypnik

dr n. med. Małgorzata Moszak

prof. dr hab. n. med. Paweł Bogdański

Katedra i Zakład Leczenia Otyłości, Zaburzeń Metabolicznych oraz Dietetyki Klinicznej, Uniwersytet Medyczny w Poznaniu

Adres do korespondencji: prof. dr hab. n. med. Paweł Bogdański
Katedra i Zakład Leczenia Otyłości, Zaburzeń Metabolicznych oraz Dietetyki Klinicznej, Uniwersytet Medyczny w Poznaniu, ul. Szamarzewskiego 82/84, 60-569 Poznań
e-mail: pawelbogdanski73@gmail.com, tel. 61 854 93 77

  • Otyłość kobiet jako istotny czynnik ryzyka niepłodności, obniżonej skuteczności technik wspomaganego rozrodu i niekorzystnego przebiegu ciąży oraz jej wpływ na dziecko
  • Odpowiednio dobrane aktywność fizyczna oraz dieta podstawowymi metodami redukcji masy ciała zarówno u kobiet w okresie rozrodczym i planujących ciążę, jak i u pacjentek ciężarnych
  • Rola suplementacji kwasu foliowego, witamin B12 i D, jodu, żelaza oraz ewentualnie innych mikroelementów w okresie prekoncepcyjnym i w czasie ciąży
  • Omówienie opieki nad ciężarnymi po operacjach bariatrycznych

W ostatnich dekadach obserwuje się gwałtowny wzrost występowania otyłości w grupie kobiet ciężarnych – według szacunków 18,5-38,3% kobiet w ciąży jest otyłych1. Otyłość jest istotnym czynnikiem ryzyka niepłodności, obniżonej skuteczności technik wspomaganego rozrodu oraz niekorzystnego przebiegu ciąży. Z tego powodu polskie i światowe gremia naukowe opracowały wiele zaleceń klinicznych dotyczących opieki nad kobietą otyłą w zakresie prawidłowej diety oraz wysiłku fizycznego zarówno w okresie prekoncepcyjnym, jak i samej ciąży. Pacjentka otyła, zwłaszcza po przebytej operacji bariatrycznej, wymaga również zintensyfikowanego nadzoru lekarskiego już na etapie planowania ciąży. Celem powyższego działania jest nie tylko przeciwdziałanie ewentualnym komplikacjom położniczym, lecz także zapobieganie występowaniu otyłości u dzieci matek z nadmierną masą ciała.

Definicja i klasyfikacja otyłości w ciąży

Otyłość opisywana jest jako nadmierne, patologiczne nagromadzenie tkanki tłuszczowej wynikające z braku homeostazy energetycznej organizmu, upośledzające stan zdrowia i wpływające na pogorszenie jakości życia. Przyrost masy ciała w kolejnych miesiącach ciąży jest procesem fizjologicznym, co utrudnia precyzyjne zdefiniowanie otyłości w ciąży. W związku z tym większość standardów rozpoznawania otyłości w przebiegu ciąży opiera się na ocenie wskaźnika masy ciała (BMI – body mass index) z okresu bezpośrednio poprzedzającego koncepcję lub BMI obliczonego w czasie pierwszej wizyty w ciąży (w I trymestrze ciąży)2. BMI oblicza się, dzieląc masę ciała (kg) przez wartość wzrostu podniesioną do kwadratu (m2). Zgodnie z wytycznymi World Health Organization (WHO), jeśli wskaźnik wagowo-wzrostowy jest równy bądź wyższy od 30,0 kg/m2, rozpoznajemy otyłość. Wyróżniamy trzy stopnie otyłości determinujące standard i zakres interwencji medycznej u kobiet w ciąży:

• otyłość I stopnia – stwierdzana, gdy BMI mieści się w zakresie 30-34,9 kg/m2

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Otyłość jako przyczyna niepłodności

Otyłość jest istotnym czynnikiem ryzyka niepłodności. Wykazano, że nadmierna masa ciała już u dziewczynek

Przygotowanie do ciąży

U otyłej kobiety planującej ciążę lekarz podczas wizyty powinien szczegółowo omówić ryzyko zdrowotne dla dziecka oraz dla niej samej wynikające z nadmiernej masy [...]

Ciąża

Zgodnie ze standardami sformułowanymi przez Royal College of Obstetricians and Gynaecologists celem leczenia behawioralnego ciężarnej z otyłością jest kontrola przyrostu masy ciała [...]

Ciąża a chirurgia bariatryczna

Około 80% pacjentów poddawanych operacji bariatrycznej to kobiety w wieku rozrodczym, co wskazuje na konieczność zwrócenia uwagi klinicystów na położnicze aspekty tego [...]

Otyła matka – profil ryzyka

Otyłość matki jest istotnym czynnikiem ryzyka licznych powikłań ciąży i porodu. Do powikłań tych należą m.in: cukrzyca ciążowa, nadciśnienie indukowane ciążą i stan [...]

Podsumowanie

W ostatnich dziesięcioleciach nadmierna masa ciała w populacji kobiet w wieku reprodukcyjnym stała się poważnym problemem epidemiologicznym. Udowodniono, że otyłość zwiększa ryzyko niepłodności u kobiet [...]