Postępowanie w orbitopatii towarzyszącej chorobie Gravesa-Basedowa

dr n. med. Tomasz Tomkalski1

lek. Paweł Wójtowiec1

lek. Anna Wójtowiec2

1Oddział Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych, Dolnośląski Szpital Specjalistyczny im. T. Marciniaka, Centrum Medycyny Ratunkowej we Wrocławiu

2Klinika Okulistyki Uniwersytecki Szpital Kliniczny we Wrocławiu

Adres do korespondencji: dr n. med. Tomasz Tomkalski, Oddział Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych, Dolnośląski Szpital Specjalistyczny im. T. Marciniaka Centrum Medycyny Ratunkowej we Wrocławiu, ul. gen. Augusta Emila Fieldorfa 1, 54-049 Wrocław, e-mail: tomkalski@onet.eu

  • W artykule oprócz przedstawienia postępowania w orbitopatii towarzyszącej chorobie Gravesa-Basedowa omówiono także jej epidemiologię, czynniki ryzyka, objawy kliniczne i diagnostykę
  • Oftalmopatia tarczycowa stanowi poważny problem interdyscyplinarny wymagający współpracy nie tylko endokrynologa i okulisty, lecz często także larynogologa, radioterapeuty i chirurga, a leczenie chorych w ośrodkach referencyjnych zwiększa skuteczność terapii oraz poprawia jakość ich życia

Choroba Gravesa-Basedowa to schorzenie autoimmunologiczne,w którym przeciwciała IgG wiążą się z receptorami hormonu tyreotropowego (TSH) w gruczole tarczowym, prowadząc do nadmiernej produkcji tyroksyny i trójjodotyroniny, a w konsekwencji do zwiększenia tarczycy i rozwoju jej unaczynienia1.

Orbitopatia Gravesa (GO – Graves’ orbitopathy; TED – thyroid eye disease; oftalmopatia tarczycowa, oftalmopatia naciekowo-obrzękowa) to zespół objawów ocznych związanych z przewlekłym, autoimmunologicznym zapaleniem tkanek miękkich oczodołu (mięśni gałki ocznej, tłuszczu oczodołowego, tkanki łącznej), prowadzący do przejściowego lub trwałego uszkodzenia narządu wzroku. Jest jednym z najczęstszych objawów pozatarczycowych towarzyszących chorobie Gravesa-Basedowa, a zarazem najczęstszą przyczyną wytrzeszczu u dorosłych. Ograniczenie ruchomości gałki ocznej wynika z uszkodzenia włókien mięśniowych, ich zwłóknienia, a w konsekwencji skrócenia. Z powodu powiększenia objętości zawartości oczodołu dochodzi do wzrostu ciśnienia wewnątrzoczodołowego skutkującego uciskiem nerwu wzrokowego2.

Oftalmopatia tarczycowa stanowi zatem poważny problem interdyscyplinarny, wymagający współpracy nie tylko endokrynologa i okulisty, lecz często także larynogologa, radioterapeuty, chirurga. Prowadzenie chorych w ośrodkach referencyjnych pozwala na zwiększenie skuteczności leczenia i poprawę ich jakości życia.

Epidemiologia

Orbitopatia tarczycowa występuje u 25-50% pacjentów z chorobą tarczycy. W 90% towarzyszy chorobie Gravesa-Basedowa w fazie nadczynności tarczycy, może jednak pojawić się u osób z niedoczynnością tarczycy(5%) lub bez klinicznych objawów choroby (5%). Częściej dotyczy kobiet niż mężczyzn, rozwija się zwykle po 40 roku życia.

Mimo że etiopatogeneza nie jest do końca jasna, to ma ona duże znaczenie przy wyborze odpowiedniego leczenia3.

Czynniki ryzyka

Udowodniono związek orbitopatii tarczycowej z niektórymi czynnikami środowiskowymi i endogennymi, takimi jak:

• palenie tytoniu – główny czynnik ryzyka rozwoju orbitopatii tarczycowej, który wymaga od lekarza przeprowadzenia dokładnego wywiadu i przekazania pacjentowi tej informacji

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Objawy kliniczne

Objawy kliniczne orbitopatii tarczycowej mogą obejmować początkowo uczucie piasku pod powiekami, pieczenie, łzawienie, zmniejszenie ostrości wzroku, światłowstręt. Dolegliwości te nie stanowią [...]

Diagnostyka

Jednoznaczne kryteria rozpoznania orbitopatii tarczycowej nie zostały dotychczas opracowane. Zwykle rozpoznanie ustala się na podstawie charakterystycznego obrazu klinicznego współistniejącego z nadczynnością tarczycy. [...]

Leczenie

Najczęściej u chorych rozwiją się łagodna i umiarkowana postać orbitopatii. Postać ciężka występuje rzadko. Ocena aktywności procesu zapalnego i ciężkości zmian pozwala zdecydować o wyborze [...]

Podsumowanie

Orbitopatia towarzysząca chorobie Gravesa-Basedowa to zespół objawów ocznych związanych z przewlekłym, autoimmunologicznym zapaleniem tkanek miękkich oczodołu. Jest jednym z najczęstszych objawów pozatarczycowych towarzyszących [...]