Pacjent zgłasza objawy

Duszność – pierwsze kroki w diagnostyce

Dr n. med. Iwonna Grzywanowska-Łaniewska

Prof. dr hab. med. Marek Kuch

Katedra i Klinika Kardiologii, Nadciśnienia Tętniczego i Chorób Wewnętrznych II Wydziału Lekarskiego WUM; Mazowiecki Szpital Bródnowski, Zespół Oddziałów Chorób Wewnętrznych i Kardiologii, Warszawa

Adres do korespondencji: Dr n. med. Iwonna Grzywanowska-Łaniewska, Zespół Oddziałów Chorób Wewnętrznych i Kardiologii, Mazowiecki Szpital Bródnowski, ul. Kondratowicza 8, 03-258 Warszawa

Duszność jest subiektywnym odczuciem braku powietrza lub trudności w oddychaniu. Doznawany dyskomfort oddychania może mieć różny stopień nasilenia oraz jakościowo różne odczucia. Pacjenci do opisu dyskomfortu oddechowego używają różnorodnych określeń. Podają: „uczucie podduszania” (najczęściej w niewydolności serca), ucisk w klatce piersiowej (często w astmie), „ciężkie oddychanie” (zwiększony wysiłek oddechowy, zgłaszane szczególnie w chorobach śródmiąższowych płuc).

Duszność jest objawem podmiotowym – zgłaszanym przez chorego. W badaniu przedmiotowym możemy zaobserwować zwiększoną pracę oddychania.

Uczucie duszności może mieć podłoże fizjologiczne, patofizjologiczne, psychogenne lub środowiskowe oraz może prowadzić do wtórnych reakcji na odczuwane bodźce, zarówno w zakresie fizjologii, jak i zachowań pacjentów.[1,2] Duszność u osób zdrowych może pojawiać się podczas dużego wysiłku fizycznego, natomiast u chorych występuje już przy niewielkim wysiłku lub w spoczynku.

Wywiad i diagnostyka

Ważne jest zobiektywizowanie zgłaszanej przez chorego duszności. Na podstawie obserwacji pacjenta możemy stwierdzić:

  • czy rzeczywiście występuje ortopnoë,
  • czy jest obecna sinica,
  • czy jest obecne wdechowe ustawienie klatki piersiowej,
  • czy zauważalna jest praca dodatkowych mięśni oddechowych,
  • czy chory oddycha przez „zasznurowane usta”,
  • czy występują trudności w mówieniu (przykładem jest prośba, aby pacjent zaczął liczyć. Jeśli jest w stanie policzyć powyżej 10, to prawdopodobieństwo duszności jest małe).


Po zgłoszeniu przez pacjenta uczucia duszności należy:

  • ocenić typ duszności,
  • ocenić jej nasilenie,
  • ocenić czas trwania,
  • ocenić sytuacje, w jakich się pojawiła lub pojawia,
  • ocenić rodzaj oraz stopień nieprawidłowości w stężeniu gazów oddechowych,
  • dokonać oceny parametrów życiowych pacjenta,
  • przeprowadzić badanie przedmiotowe,
  • wykonać odpowiednie badania dodatkowe,
  • przeprowadzić diagnostykę różnicową.

Ocena typu duszności

Ocenę duszności należy zacząć od określenia typu dyskomfortu oddechowego. Ważne jest zróżnicowanie duszności w zależności od aktywności fizycznej na spoczynkową lub wysiłkową. Podstawowe rodzaje duszności to:

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Wywiad i diagnostyka

Ważne jest zobiektywizowanie zgłaszanej przez chorego duszności. Na podstawie obserwacji pacjenta możemy stwierdzić:

Badanie przedmiotowe chorego z dusznością

Badanie przedmiotowe rozpoczynamy od oceny świadomości oraz parametrów życiowych (oddech, tętno, ciśnienie tętnicze). Następnie badamy układ oddechowy i układ krążenia:

Podsumowanie

Diagnostykę i postępowanie z pacjentem zgłaszającym duszność należy rozpocząć od oceny parametrów życiowych (oddech, tętno, ciśnienie tętnicze).