Hepatologia

Ostra niewydolność wątroby w zakażeniach wirusami hepatotropowymi

Lek. Anna Grabińska

             

II Oddział Chorób Zakaźnych, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. J. Gromkowskiego we Wrocławiu

Adres do korespondencji: Lek. Anna Grabińska, II Oddział Chorób Zakaźnych, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. J. Gromkowskiego, ul. Koszarowa 5, 51-149 Wrocław

Afekcja wątroby jest częstym problemem wikłającym przebieg wielu schorzeń o etiologii wirusowej. W większości przypadków wykrywana jest przypadkowo, charakteryzuje się wówczas niewielkim lub umiarkowanym nasileniem i nie zaburza ważnych funkcji pełnionych przez ten organ. Istnieje jednak wąska grupa wirusów, które w szczególnych sytuacjach klinicznych mogą doprowadzić do stanu zagrożenia życia, jakim jest ostra niewydolność wątroby (acute liver failure – ALF).

Postawienie prawidłowej diagnozy ma w przypadku ostrej niewydolności wątroby fundamentalne znaczenie, gdyż umożliwia ustalenie dalszej prognozy, co bezpośrednio wpływa na dobór adekwatnej do tego stanu terapii.[1]

Według definicji AASLD (American Association for the Study of Liver Diseases) z 2011 roku diagnoza ostrej niewydolności wątroby (tabela 1) może być postawiona u osób bez uprzedniej marskości tego narządu (i z chorobą wątroby trwającą krócej niż 26 tygodni), u których doszło do wystąpienia encefalopatii wątrobowej oraz zaburzeń krzepnięcia definiowanych jako INR ≥ 1,5 (international normalized ratio – międzynarodowy współczynnik znormalizowany).[2-4] Pomimo założeń nagłości zachorowania dopuszcza się ustalenie diagnozy ALF u osób z niektórymi jej typowo przewlekłymi patologiami – chorobą Wilsona, autoimmunologicznym zapaleniem wątroby (autoimmune hepatitis – AIH) lub przewlekłym zapaleniem wątroby typu B nabytym drogą wertykalną, o ile jawny klinicznie początek tych chorób nie poprzedził symptomów ostrej niedomogi wątroby o więcej niż 26 tygodni.[2,4]

Obecnie odchodzi się od dokonywania uważanych w przeszłości za istotne rokowniczo podziałów niewydolności wątroby na nadostrą, ostrą i podostrą postać z uwagi na fakt, iż dynamika procesu chorobowego jest zależna przede wszystkim od czynnika sprawczego, który z kolei sam w sobie jest główną determinantą decydującą o rokowaniu.[4]

Epidemiologia

Etiologia ostrej niewydolności wątroby charakteryzuje się znacznym zróżnicowaniem geograficznym. W krajach Ameryki Północnej i Europy najczęstszą jej przyczyną są uszkodzenia toksyczne. Uwzględniają one zatrucia lekami, najczęściej paracetamolem – zwłaszcza w Wielkiej Brytanii (57 proc. przypadków ALF), innymi substancjami chemicznymi lub grzybami. Wirusowe czynniki infekcyjne w tych krajach zajmują odległe miejsce, ponosząc odpowiedzialność przykładowo za 11-12 proc. ALF w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej, a 17-23 proc. w Niemczech.[5-7] W krajach Afryki, Azji oraz Australii udział infekcji wirusowych – przede wszystkim wirusami zapalenia wątroby typu E i B – jest jednak znacznie większy (ryc. 1).[3,8-10]

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Etiologia wirusowa ALF

Globalnie najczęstszą przyczyną ostrej niewydolności wątroby na świecie są wirusy zapalenia wątroby typu A i E.[3] ALF o tej etiologii obarczona [...]

Symptomatologia

Ostra niewydolność wątroby jest schorzeniem, w przebiegu którego dochodzi do zaburzenia funkcji wielu narządów, dlatego symptomatologia może być zróżnicowana.[1,3] Kolejność pojawiania [...]

Diagnostyka

Nadrzędną rolę w diagnostyce ALF odgrywa wczesne i dokładne zebranie wywiadu lekarskiego uwzględniającego takie fakty jak:

Postępowanie terapeutyczne

Szybki rozwój choroby, jej ciężkość oraz często współistniejące uszkodzenie innych organów w przebiegu ostrej niedomogi wątroby uzasadniają wczesne skierowanie chorych pod [...]

Rokowanie

Incydenty ALF wynikające z ostrego jednorazowego rzutu martwicy hepatocytów (zatrucie paracetamolem, niedokrwienie) wiążą się z korzystniejszym rokowaniem niż w przypadku schorzeń [...]