Rehabilitacja

Rehabilitacja po złamaniu bliższego końca kości udowej

dr n. med. Franciszek Pietraszkiewicz1,2
lek. Agnieszka Twardochleb2
lek. Artur Sikora3

1Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Zielonogórski

2Dział Rehabilitacji, Wielospecjalistyczny Szpital Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Nowej Soli

3Oddział Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej, Wielospecjalistyczny Szpital Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Nowej Soli

Adres do korespondencji: dr n. med. Franciszek Pietraszkiewicz, Dział Rehabilitacji, Wielospecjalistyczny Szpital Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej, ul. Chałubińskiego 7, 67-100 Nowa Sól, tel. 68 388 23 16; e-mail: f.pietraszkiewicz@wp.pl

Złamania bliższego końca kości udowej (ZBKKU) są jednymi z najczęściej rozpoznawanych złamań kończyny dolnej. Dochodzi do nich głównie u osób starszych (złamania niskoenergetyczne), w mniejszym stopniu u młodych (złamania wysokoenergetyczne). W pierwszej części poniższej pracy przedstawiono epidemiologię, klasyfikację oraz metody leczenia złamań bliższego końca kości udowej z najczęstszymi powikłaniami. Druga część została poświęcona rehabilitacji pacjentów po ZBKKU oraz odpowiedniemu doborowi programu usprawniania dostosowanemu do rodzaju złamania i metody leczenia, który opiera się na zasadach polskiego modelu rehabilitacji.

Problematyka ogólna

Złamaniem bliższego końca kości udowej nazywamy przerwanie ciągłości tkanki kostnej uda w odcinku obejmującym obszar od głowy kości udowej do miejsca położonego do 5 cm poniżej krętarza mniejszego. Urazy te są jednymi z najczęściej rozpoznawanych złamań kończyny dolnej. W Polsce złamanie szyjki kości udowej stanowi około 7% wszystkich złamań zaopatrywanych na szpitalnych oddziałach ratunkowych, w izbach przyjęć i ambulatoriach chirurgicznych oraz na oddziałach urazowych.1 Złamania bliższego końca kości udowej występują najczęściej u kobiet w 7-8 dekadzie życia z powodu zmniejszonej wytrzymałości mechanicznej kości w przebiegu osteoporozy.1,2 Do obrażenia dochodzi zazwyczaj w wyniku urazu niskoenergetycznego (upadki z własnej wysokości, potknięcia). W związku z tym wyraźnie podkreśla się zasadność profilaktyki ZBKKU u ludzi starszych polegającej na prewencji upadków. Według różnych źródeł upadki osób starszych są spowodowane czynnikami wewnętrznymi, czyli związanymi ze stanem zdrowia (zawroty głowy, zaburzenia wzroku, sarkopenia, gorsza kontrola postawy ciała), i czynnikami zewnętrznymi (śliska podłoga, wysokie progi i schody, źle dobrane, nieodpowiednie obuwie).3

U pacjentów młodszych z prawidłową strukturą i wytrzymałością mechaniczną tkanki kostnej przyczyną złamań są zazwyczaj urazy wysokoenergetyczne (komunikacyjne, sportowe i upadki z wysokości). W mechanizmach wysokoenergetycznych często współistnieją urazy dodatkowe, takie jak złamania miednicy czy choćby uszkodzenia układu moczowo-płciowego.1,2,4,5

Klasyfikacja złamania

Opisano wiele klasyfikacji złamań szyjki kości udowej. W praktyce zastosowanie ma jedynie kilka z nich, m.in. Gardena (oparta na stopniu przemieszczenia odłamów), Pauwelsa (oparta na kierunku złamania w stosunku do linii poziomej) i klasyfikacja Arbeitsgemeinschaft für Osteosynthesefragen (AO) (oparta na lokalizacji i ciężkości urazu).1,2,6

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Metody leczenia złamań bliższego końca kości udowej

Złamania bliższego końca kości udowej są tematem niezliczonej liczby dyskusji, prac i publikacji naukowych. Literatura podaje wiele metod zaopatrzenia ostatecznego – od [...]

Rehabilitacja ZBKKU

W 1970 r. World Health Organization (WHO) zaakceptowała i zarekomendowała w innych krajach tzw. polski model rehabilitacji według koncepcji prof. Wiktora Degi. Koncepcja ta [...]

Podsumowanie

Złamania bliższego końca kości udowej są jednymi z najczęściej rozpoznawanych złamań. Do uszkodzenia dochodzi zazwyczaj w wyniku urazu niskoenergetycznego (upadki z własnej wysokości), zaś [...]