Wytyczne w praktyce

Rekomendacje NICE dotyczące leczenia zakażeń dolnego odcinka układu moczowego

prof. dr hab. n. med. Michał Myśliwiec

I Klinika Nefrologii i Transplantologii w Białymstoku

Państwowa Wyższa Szkoła Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży

Adres do korespondencji: prof. dr hab. n. med. Michał Myśliwiec, e-mail: mysmich@poczta.onet.pl

Rekomendacje National Institute for Health and Care Excellence (NICE) dotyczą leczenia zakażeń układu moczowego (ZUM) dolnego odcinka (głównie zapalenia pęcherza moczowego) u dzieci, młodzieży i dorosłych, którzy nie wymagają założenia cewnika dopęcherzowego.1 Uwzględniają strategię leczenia i wyboru leku przeciwbakteryjnego, której cel stanowi zarówno zapobieganie rozwojowi szczepów lekoopornych, jak i ochrona środowiska naturalnego.

Wprowadzenie

Rekomendacje NICE stworzono z myślą o lekarzach oraz pacjentach, ich rodzinach i opiekunach. Lekarze, podejmując decyzje terapeutyczne, oczywiście powinni brać pod uwagę rekomendacje, ale muszą pamiętać, że nie są one bezwzględnie obowiązkowe i należy je dostosować do potrzeb i preferencji indywidualnego pacjenta oraz jego rodziny lub opiekuna. Przy ustalaniu metod postępowania powinno się uwzględniać lokalną oporność bakterii, dostępność leków i ich koszt.

Wiadomo, że ZUM jest zwykle wywołane przez bakterie jelitowe, które przedostają się do pęcherza drogą wstępującą przez cewkę moczową. Najczęstszym patogenem w niepowikłanym ZUM dolnych dróg moczowych jest Escherichia coli (70-95% przypadków), Staphylococcus saprophyticus (5-10%) i rzadziej Enterobacteriaceae, takie jak Proteus mirabilisKlebsiella spp. Głównym powikłaniem zapalenia pęcherza jest odmiedniczkowe zapalenie nerek (OZN), które najczęściej nie powoduje trwałego uszkodzenia ich miąższu. Mogą jednak wystąpić zarówno upośledzenie funkcji nerek oraz sepsa, jak i przedwczesny poród u kobiet ciężarnych. U mężczyzn zajęcie gruczołu krokowego jest częste i prowadzi do rozwoju ostrego lub przewlekłego zapalenia prostaty, a nawet ropnia lub kamicy dróg moczowych. U dzieci ZUM może wywołać OZN, które szczególnie w przypadku odpływów pęcherzowo-moczowodowych może być przyczyną powstania blizn w miąższu nerki.

Postępowanie w bezobjawowym bakteriomoczu

Bezobjawowy bakteriomocz rozpoznaje się, gdy liczba kolonii bakteryjnych jest większa niż 105/ml moczu i u pacjenta nie występują żadne objawy kliniczne ZUM. Posiew moczu powinno się zlecać rutynowo tylko u mężczyzn i kobiet w ciąży, gdyż w przypadku bakteriomoczu należy zastosować lek przeciwbakteryjny. U kobiet w ciąży istnieje ryzyko OZN lub przedwczesnego porodu.

Leczenie ZUM u kobiet w wieku rozrodczym, które nie są w ciąży

Samoleczenie jako podstawowy sposób postępowania

U świadomych i dobrze poinformowanych kobiet, u których objawy ZUM nie są gwałtowne, można odłożyć zastosowanie leku przeciwbakteryjnego na 48 godzin. Często objawy ZUM zaczynają w tym czasie ustępować samoistnie, co pozwala na niestosowanie w ogó...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Leczenie ZUM u kobiet w wieku rozrodczym, które nie są w ciąży

U świadomych i dobrze poinformowanych kobiet, u których objawy ZUM nie są gwałtowne, można odłożyć zastosowanie leku przeciwbakteryjnego na 48 godzin. Często objawy ZUM [...]

Leczenie ZUM u kobiet w ciąży oraz mężczyzn

Przed rozpoczęciem leczenia należy pobrać mocz na posiew i określenie lekowrażliwości. Lek przeciwbakteryjny powinien być zastosowany bezzwłocznie, z uwzględnieniem wyżej wymienionych wskazówek.

Leczenie dzieci i młodzieży <16 r.ż.

Przed rozpoczęciem leczenia należy zbadać mocz metodą paskową lub pobrać go na posiew i określenie lekooporności. Terapię należy prowadzić według wytycznych NICE [...]

Bezpieczeństwo leków przeciwbakteryjnych

Biegunka występuje u 2-25% leczonych.

Komentarz

Przedstawione wytyczne NICE dotyczą tylko niepowikłanych zakażeń dolnego odcinka układu moczowego (ZUM) oraz leczenia mężczyzn i kobiet w ciąży. Ich zaletą jest podanie [...]