Choroby internistyczne u kobiet w ciąży

Nikotynizm a ciąża

dr. n. med. Anita Kazdepka-Ziemińska

lek. Paulina Sopońska-Brzoszczyk

Katedra i Klinika Położnictwa, Chorób Kobiecych i Ginekologii Onkologicznej Collegium Medicum w Bydgoszczy, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

Adres korespondencyjny: dr n. med. Anita Kazdepka-Ziemińska, Klinika Położnictwa, Chorób Kobiecych i Ginekologii Onkologicznej, Collegium Medicum, ul. Ujejskiego 75, 85-168 Bydgoszcz, e-mail: anitaziem@wp.pl

  • Konsekwencje nikotynizmu dla matki i płodu oraz jego wpływ na dalszy rozwój dziecka
  • Omówienie sposobu postępowania z ciężarną palącą papierosy, który opiera się na algorytmie 5×P (pytaj, poradź, pamiętaj, pomagaj, planuj)
  • Nikotynowa terapia zastępcza jako najbezpieczniejsza farmakologiczna metoda leczenia nikotynizmu

Powszechnie wiadomo, że palenie tytoniu jest szkodliwe dla zdrowia, a w odniesieniu do ciężarnych twierdzenie to staje się truizmem. W wielu przypadkach ciąża jest czynnikiem motywującym do zaprzestania palenia. Nie do przecenienia jest tu wsparcie partnera i wspólne zerwanie z nałogiem. Postępowanie takie nie tylko zwiększa skuteczność i utrzymanie postanowienia o abstynencji tytoniowej, lecz także wyklucza sytuację, kiedy to ciężarna staje się biernym palaczem1. Przebywanie w zadymionym pomieszczeniu lub wśród palących, czyli bierne palenie (nazywane w literaturze anglosaskiej secondhand smoke exposure – paleniem z drugiej ręki), jest tak samo szkodliwe jak czynne i skutkuje identycznymi konsekwencjami zdrowotnymi.

Epidemiologia

Pomimo rosnącej wiedzy na temat wpływu dymu tytoniowego na rozwój płodu i przebieg ciąży zjawisko nikotynizmu wśród kobiet w okresie prokreacyjnym wciąż utrzymuje się na wysokim poziomie, a co dziesiąty palący czyni to w obecności ciężarnych2. Badania ankietowe przeprowadzone w Polsce wykazały, że wśród ciężarnych odsetek aktywnie palących sięga 15-20%, a według analizy piśmiennictwa do roku 2008 – 20,8%3,4. Dane ośrodka europejskiego World Health Organization wskazują na jeszcze wyższy odsetek Polek palących w ciąży, który sięga nawet 20-30%5. Statystyki światowe pokazują jednak tendencję spadkową. W 1990 r. odsetek palących ciężarnych wynosił 18,4%, a w 2006 – 13,2%. Niestety trend ten widoczny jest głównie w krajach wysokorozwiniętych6. Największy odsetek palących ciężarnych dotyczy przedziału wiekowego 18-25 lat i wynosi 21%1. Bierne oddychanie dymem tytoniowym najczęściej ma miejsce w środowisku domowym i dotyczy 22,5% ciężarnych4. Według badań amerykańskich 46% kobiet rzuca nałóg tuż przed planowaną ciążą lub w trakcie jej trwania6. W populacji polskiej odsetek ten wynosi 39%, zatem można szacować, że z palenia wyrobów tytoniowych rezygnuje zaledwie co trzecia ciężarna4,5.

Wpływ palenia papierosów na przebieg ciąży

Konsekwencje nikotynizmu dotyczą zarówno matki, płodu, jak i noworodka. U tych ciężarnych częściej rozwija się łożysko przodujące, ciąża pozamaciczna, częściej dochodzi do przedwczesnego pęknięcia błon płodowych, czego konsekwencją jest poród prze...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Wpływ palenia papierosów na przebieg ciąży

Konsekwencje nikotynizmu dotyczą zarówno matki, płodu, jak i noworodka. U tych ciężarnych częściej rozwija się łożysko przodujące, ciąża pozamaciczna, częściej dochodzi do przedwczesnego [...]

Algorytm postępowania

W postępowaniu z ciężarną palącą papierosy albo narażoną na dym tytoniowy kluczowe są 3 cele postępowania:

Leczenie

W procesie zrywania z nałogiem palenia w ciąży rekomendowane są metody psychologiczne, m.in. terapia poznawczo--behawioralna oraz nikotynowa terapia zastępcza11.