Pacjent zgłasza objawy

Powiększone węzły chłonne – ścieżka postępowania

Dr hab. med. Monika Podhorecka

Klinika Hematoonkologii i Transplantacji Szpiku, Uniwersytet Medyczny w Lublinie

Adres do korespondencji: Dr hab. med. Monika Podhorecka, Klinika Hematoonkologii i Transplantacji Szpiku, Uniwersytet Medyczny w Lublinie, ul. Staszica 11, 20-081 Lublin, tel. 81 534 54 68, e-mail: monika.podhorecka@umlub.pl

U podłoża powiększenia węzłów chłonnych mogą leżeć różnorodne przyczyny, wśród nich najczęściej czynniki infekcyjne lub choroby nowotworowe. Zadaniem lekarza diagnozującego pacjenta z limfadenopatią jest określenie, czy konieczna jest dalsza diagnostyka, w tym wykonanie biopsji węzła, a także czy mogą wystąpić sytuacje stanowiące bezpośrednie zagrożenie życia.

Pierwszym etapem procesu diagnostycznego powinno być wnikliwe zebranie wywiadu i przeprowadzenie dokładnego badania fizykalnego chorego, które pozwalają na wstępne zróżnicowanie przyczyn limfadenopatii. W każdym przypadku podejrzenia tła nowotworowego obserwowanych zmian należy u pacjenta wykonać chirurgiczną biopsję węzła chłonnego.

Stan powiększenia pojedynczych węzłów chłonnych lub ich grup określamy terminem limfadenopatii. Może mieć ona charakter zlokalizowany, w przypadku zajęcia trzech lub mniejszej liczby regionów węzłowych lub uogólniony – gdy zmiany dotyczą czterech lub więcej obszarów. Limfadenopatia może być stwierdzona przypadkowo lub być powodem zgłoszenia się pacjenta do lekarza. Zadaniem lekarza jest w takiej sytuacji określenie, czy powiększenie węzłów chłonnych jest stanem prawidłowym, czy też wymaga dalszej diagnostyki, mniej lub bardziej szczegółowej, w tym rozważenia biopsji węzła chłonnego.

Węzły chłonne wraz ze śledzioną i grudkami chłonnymi tworzą obwodową część układu limfatycznego, a ich rolą jest filtrowanie chłonki i zatrzymywanie zmienionych nowotworowo komórek oraz czynników infekcyjnych. Węzły chłonne są miejscem aktywacji i transformacji komórek immunokompetentnych w odpowiedzi na antygen, a procesy zachodzące w węźle skutkują zwiększeniem przepływu krwi i jego nawet 10-krotnym powiększeniem.[1-3]

Przyczyny powiększenia węzłów chłonnych

Mechanizmy patofizjologiczne leżące u podstaw limfadenopatii wynikają bezpośrednio z funkcji pełnionych przez węzły chłonne. Można podzielić je na przyczyny „odwracalne”:

  • zwiększenie liczby limfocytów i makrofagów w odpowiedzi na obecność antygenu,
  • bezpośredni naciek zapalny węzła chłonnego,
  • odczytowe powiększenie węzłów towarzyszące kolagenozom, chorobom autoimmunologicznym, przyjmowanym lekom.


Do przyczyn „nieodwracalnych” należą:

  • proliferacja in situ nowotworowych limfocytów – chłoniaki,
  • nacieczenie węzłów przez komórki nowotworowe – przerzuty,
  • nacieczenie węzłów przez zmienione i wypełnione złogami metabolitów makrofagi – choroby spichrzeniowe.[1,3,4]

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

O co zapytać pacjenta z powiększeniem węzłów chłonnych?

♦ Wiek

Na co zwrócić uwagę w badaniu fizykalnym węzłów chłonnych?

Węzły chłonne zlokalizowane są w różnych obszarach, stąd ich podział na powierzchowne, np. szyjne, nadobojczykowe, pachowe i pachwinowe, oraz głębokie – [...]

Jakie badania dodatkowe należy wykonać w przypadku powiększenia węzłów chłonnych?

W wyjaśnieniu przyczyny powiększenia węzłów chłonnych, podejrzewanej po przeprowadzeniu dokładnego badania podmiotowego i przedmiotowego, mogą pomóc odpowiednio zaplanowane badania dodatkowe. W [...]

Kiedy skierować pacjenta na biopsję węzła chłonnego?

W każdym przypadku podejrzenia nowotworowego podłoża limfadenopatii największą wartość diagnostyczną ma ocena histopatologiczna węzła chłonnego. Należy wykonać wówczas biopsję chirurgiczną – [...]

Stany zagrożenia życia u chorego z limfadenopatią

U chorego z powiększonymi węzłami chłonnymi mogą wystąpić sytuacje stanowiące bezpośrednie zagrożenie życia. W przypadku niektórych chorych stan zagrożenia życia wynikający [...]