Dostęp Otwarty

Felbamat w połączeniu z fenobarbitalem w proporcji dawek 1:3 wykazuje najkorzystniejszy profil skuteczności przy jednoczesnym sumowaniu efektów toksycznych, a w połączeniu z kwasem walproinowym w proporcji 3:1 wykazuje antagonizm w zakresie terapeutycznym oraz efekt addycyjny w zakresie toksycznym.19 Równoczesne stosowanie fenobarbitalu z fenytoiną wykazuje w modelach zwierzęcych efekt addycyjny w zakresie terapeutycznym oraz antagonizm w zakresie działań niepożądanych. Połączenie fenobarbitalu z karbamazepiną lub kwasem walproinowym prowadzi do sumowania zarówno efektów terapeutycznych, jak i niepożądanych. Kwas walproinowy i karbamazepina wykazują addycyjny efekt terapeutyczny oraz subaddycyjny efekt w zakresie zjawisk niepożądanych, co wskazuje na korzystny efekt kliniczny takiego połączenia, podobnie jak kwasu walproinowego i fenytoiny lub etosuksymidu (z którym wykazuje addycyjny efekt terapeutyczny i antagonistyczny w zakresie działań niepożądanych). Jednocześnie wykazano wysoką skuteczność kwasu walproinowegoi etoksumidu w opanowywaniu napadów nieświadomości w monoterapii (siła zaleceń A dla obu substancji). Stosowanie takiego połączenia może być też korzystne w leczeniu napadów nieświadomości, jeśli leczenie jednym lekiem jest niesatysfakcjonujące.

Small 37023

Tabela 4. Interakcje między lekami przeciwpadaczkowymi

Synergizm terapeutyczny i efekt addycyjny dla działań niepożądanych odnotowano w przypadku politerapii złożonej z gabapentyny i karbamazepiny, fenobarbitalu, fenytoiny lub kwasu walproinowego. Gabapentyna wykazuje też korzystny wpływ w połączeniu z felbamatem i lamotryginą, lecz mniej pozytywny niż w połączeniu z podstawowymi lekami przeciwpadaczkowymi.20

W badaniach na zwierzętach, a także w populacji dziecięcej obserwowano korzystny efekt terapeutyczny połączenia styrypentolu z klobazamem w leczeniu dziecięcej padaczki mioklonicznej.15

Interakcje między lekami przeciwpadaczkowymi podsumowano w tabeli 4.

Zalecenia dotyczące stosowania politerapii

Podczas stosowania politerapii należy uwzględnić następujące elementy:17

  • ustalenie optymalnej dawki leku podstawowego,
  • dodanie drugiego leku o odmiennym mechanizmie działania,
  • unikanie dodawania leków o podobnym mechanizmie działania,
  • zwiększanie dawki nowego leku powoli i ostrożnie,
  • w razie konieczności rozważenie zmniejszenia dawki leku podstawowego,
  • zamiana leku o mniejszej skuteczności, jeśli efekt dotychczasowego leczenia nie jest zadowalający,
  • podjęcie kolejnych prób leczenia dwoma lekami,
  • dodanie trzeciego leku, jeśli terapia dwoma lekami nie jest optymalna,
  • rozważenie leczenia paliatywnego, jeśli dotychczasowe leczenie nie było skuteczne.

Podsumowanie

Politerapia w leczeniu padaczki prowadzić może do interakcji lekowych, które mogą wpływać zarówno na skuteczność leczenia, jak i występowania działań niepożądanych. Optymalny dobór leków przeciwpadaczkowych może pozwolić zmniejszyć dawki stosowanych leków, a także ryzyko wystąpienia działań niepożądanych oraz zwiększyć skuteczność leczenia w porównaniu z monoterapią. Mała liczba doniesień dotyczących stosowania politerapii w padaczce skłania do podjęcia badań, zwłaszcza prospektywnych, w tym kierunku.

Konflikt interesów: udział w konferencji Polskiej Ligi Przeciwpadaczkowej sponsorowany przez firmę UCB Pharma.